Meyvelitepe

Bahçeden renkler

Sadece biraz renkler, bu yazıda başka pek bir şey anlatmayacağım.

Yakın çekim bir hatmiden başlayalım.

Sonra bir ayçiçeği,

Nasıl da meraklı, şirin bir göz gibi bakıyor. Sonra bir tane daha,

Açıkçası, bu yazıyı yazmama sebep sadece bu resimdi.

Kaolin kiline bulanmış sebzelerin dibindeki coşkulu kadifeler hoş bir kontrast oluşturdu.

 

Bu da akşam üstü hasatı. Hepsi bir kaç kilo çeker. Neler mi var? Fasulye, kabak, salatalık, bir tutam pazı, biraz da akşam dondurmasının üstüne ahududu ve blueberry.

Ve bugün de akşamı ettik...

İki arada, bir derede...

Bu günler sonbahar ile ilkbaharın tam ortası. Meyvelitepe bir yandan sonbaharın izlerini taşıyor. Hala bahçeden topladığımız pırasa, kereviz ve ıspanak gibi kış sebzelerini saymazsak sonbahardan kalan ürünlerimiz, zeytinler, kurutulmuş hurmalar ve acı biberlerimizi geçmiş mevsimi anarak tüketiyoruz. Bizim aşılı kestanelerin daha bir kaç yılı var ama, komşulardan temin ettiğimiz hacı ömer kestaneler hala taptaze, kış akşamlarımıza çeşni katıyor.

Önce hurmalardan söz edeyim biraz. Bizim kurutulmuş hurmalar, köyde, hatta kısmen bölgede çok popüler oldu. Yardımcımız İsmail, bir hurmaya kendini Meyvelitepeye kadar getirtiyor hala. Köydeki neredeyse ortak karar, önümüzdeki sonbaharda köydeki tüm hurmalar kurutulacak. Tabii, knowhow'ı İsmail'den alabilirlerse. İsmail, köyün hurmalarını kilosu bir liradan kurutmaya hazırlayıp iplere dizmek üzere ufak çaplı bir işletmeyi nasıl kurarım'ın düşü içinde.

Geçen yaz Thai-Dragon biberlerimizi yetiştirirken, taze olarak tükettiğimiz diğer tatlı biberlerimizin yanında bunları ne yapacağımızı pek bilememiştik. Meğer thai-dragon'lar yaz için değil, kış içinmiş. Bunu sonbahar geçip de havalar soğuduğunda anladık.

Yaz boyunca kızaran biberleri toplayarak kurutmuştuk. Havalar soğuduğunda kalanları kökten sökerek kurusunlar diye seraya koymuştuk. Bu biberler kış boyunca biren fazla ailenin tarhana çorbası, mercimek ve fasulye yemeklerinin demirbaşı oldu. Tarhana çorbasına atılan iki tane thai-dragon, ilk üç beş kaşıktan itibaren önce gövdenize yayılan hoş bir ısı, sonra iyice kızaran kulaklara sebep oluyor. Dışarıda hava nasıl olursa olsun bir kaç saat boyunca gayet sportif bir şekilde dolaşabilmenizi de sağlıyor. İşin ilginç tarafı hiç bir şekilde ağzınız veya diliniz yanmıyor. Bu bahar tabii ki yeni thai-dragon fideleri yapacağız.

Öte yandan bahar hazırlıkları gittikçe artan bir tempo ile başladı. Zeytinler toplanır toplanmaz arazinin tümüne aşılanmış tohumlardan yonca ekmiştik. Baklagiller arasında toprağa verdiği azot miktarı açısından en yüksek değere sahip olan yoncalar çimlenerek uçlarını gösterdiler. Büyümek için toprağın biraz ısınmasını bekliyorlar.

Bu yıl, mantarlar ve mantar kültürlerinin yaratabileceği hastalıklara karşı organik mikrobiyal bir ürün deneyeceğiz. Deneme ürünlerini temin ettik. Kullanılacağı günü bekliyorlar. Böylece bakırlı bordo bulamacı kullanımını yok etmeye çalışacağız.

Tohumlarımızı elden geçiriyoruz. Gerek sebze, gerek çiçek neler ekeceğimize, nelerin fidesini yapacağımıza karar veriyoruz. Ortanca çeliklerimizi hazırlamaya başladık. Daha önce gözümüze kestirdiğimiz yaz kış açan güllerden çelikler aldık, köklendirmek üzere yastıklara dikimlerini yaptık. Geçen yılki domateslerden seçtiklerimize bu yıl pembe domates de ilave ettik.

Yirmi tane 2 yaşında likapa (yaban mersini - blueberry) fidanı sipariş ettik. Likapaların istediği asitli toprağı hazırlamak için bugünkü yağmura rağmen çam ormanı dibinden 10 çuval kadar yarı çürümüş çam iğnesi vb. topladık. Yeni deneyeceğimiz bir bitki de Goji Berry. İki fidan temin ederek seraya koyduk bile. Ayrıca tohumdan goji-berry fidanı da yetiştirmeye çalışacağız. İlk etapda 50-60 kadar tohum ektik. Çimlendiklerini görürsek sayıyı bir kaç bine kadar çıkarabilmek hedefimiz de var.

Kocayemiş fidanlarımız, önümüzdeki sonbaharda verecekleri meyvelerin çiçeklerini salkım salkım açtılar bile.

Geçen yıl daha çok sebzelerin arasına diktiğimiz kadife çiçekleri (marigold) kışa kadar o kadar güzel açtılar ki, bu yıl sebze, çiçek bahçelerinin yanısıra meyve fidanlarının, hatta zeytinlerin arasına bile dikeceğiz.

Nicotiana - Tütün Çiçeği

Geçen yıl küçük seramızda pek çok tohumdan fideler yaparak çiçek bahçemize dikmiştik. Bunlardan bir kısmı zaten bildik çiçeklerdi. Bir kısmını da ilk kez deniyorduk.

İlk kez kurulan bir çiçek bahçesi olarak oldukça iyi sonuçlar elde ettik. Meyvelitepe'de hangi çiçeğin nereye iyi uyum gösterdiğini de anlamış olduk. Çok yıllık çiçeklerimizin bazıları geçen yaz açmadılar. Onları da bu yıl göreceğiz.

Yaz boyunca rengarenk asterler, sardunyalar, kına çiçekleri, horoz ibikleri ve başka bir çok çiçek bahçemizi rengarenk yapmışlardı.

Bunlardan biri özel bir yazıyı fazlasıyla hakkediyor. Daha önce hiç denemediğimiz Nicotiana (Tütün Çiçeği) isimli çiçeği yine seramızda tohumlarından çimlendirmiştik. Hızla büyüyen fideleri Mayıs ayında seradan bahçeye nakletmiştik. Henüz boyları bir karışken Haziran ayında açmaya başladı tütün çiçeklerimiz.

(Haziran 2008)

Sonra bir özelliğini daha farkettik. Akşam üzerinden başlamak üzere tüm gece boyunca çok güzel kokularını bırakmaya başlıyorlar, nefis bir koku tüm bahçeyi ve evi sarıyordu.

Zaman geçtikçe çiçekler dal budak salmaya başladılar. Her yeni dalın ucundan hemen yeni tomurcuklar verdi. Dal uzadıkça, uzadığı yerlerden de yeni tomurcuklar veriyordu. Böylece büyümesi ve çiçeklenmesi yaz ve sonbahar boyunca hiç durmadı. Bu arada zaman zaman çok sert poyraz ve bizim serayı yüz metre öteye atan lodos bile onlara hiç bir zarar veremedi.

(21 EKim 2008)

Sonra, Aralık sonunda 30 santim kar yağdı. Günlerce kalkmadı. Ağaçlarda kalan yaprakların tamamı döküldü, geceleri ısı sıfırın altına düşmeye başladı, tüm tabiat kış uykusuna çekildi.  Biri hariç. Nisbeten korunaklı yerlerde kalan tütün çiçekleri sanki hiç bir şey olmamış gibi açmaya devam ediyorlar.

(31 Ocak 2009)

Ocak ayının son gününde hala açmakta olan tütün çiçeklerini ve onların yaşama azmini görünce çok sevindiğimi ve duygulandığımı itiraf etmeliyim.

Tütün çiçeklerini (nicotiana) herkese tavsiye ediyorum. Bu baharda bahçedeki tütün çiçeklerinin sayısını önemli miktarda arttırmayı düşünüyoruz. Zaten o kadar çok tohum döktüler ki, muhtemelen fide yetiştirmemize bile gerek kalmayacak.
 

Yeni bir yıl...

Yeni yıl Meyvelitepe'ye tüm görkemiyle birlikte geldi. İki gündür yağarak otuz santimi bulan kar, ağaçları, evleri, tepeleri, körfeze kadar uzanan tüm araziyi bir masal alemine çevirdi.

 

  

Daha bir kaç hafta önce meyvelerini topladığımız zeytin ağaçlarımız beyaz giysilerinin içinde görülmeye değerdi.

Bu işe en çok sevinenlerden biri her zamanki gibi köpeğimiz oldu. Karların içinde koştu, yattı, yuvarlandı, bizimle birlikte kartopu oynadı.

 

Karla kaplanan sebze bahçesinde sadece pırasaları görebildik.

Yeni yılın herkes ve herşey için barış, iyilik ve güzelliklerle dolu olmasını diliyoruz.

Sera yerine geri geldi

Kasım sonundaki lodos fırtınası, içinde tohumlarımızı çimlendirdiğimiz, fide ve fidanlarımızı büyüttüğümüz küçük seramızı inanilmaz bir güçle yerinden söküp 50-60 metre uzağa uçurmuştu.

Seramızı yerinde bulamayınca epey üzülmüş, içindeki fidanlara ve meyve fidanlığına bir zarar gelmediği için de teselli bulmuştuk.

Tam da zeytin zamanı olduğu için öylece bırakıp, işler hafiflediğinde bakarız demiştik. Fakat seradaki sekoya ve üvez fidanlarımız, çileklerimizi de öylece yaklaşan kışa terketmeye gönlümüz razı olmadı.

Sarda'yı aradık. Bir kaç gün içinde ekip gönderdiler. Aynı seradan kimbilir kaç tane kurmuş olan üç kişilik ekip güzel bir sonbahar gününde yeni bir serayı birkaç saat içinde eskisi gibi kurdular.

Yalnız bir farkla. Bizim sadece poyrazı düşünerek iki civata ile betona sabitlemiş olduğumuz eski sera yerine yenisi, sekiz civata ile her türlü sert rüzgara karşı emniyete alındı.

Meyvelitepe'de Nisan

Bu hafta epey değişiklik var Meyvelitepe'de. Geçen hafta bahçe fırınımızın kubbe, ağız, baca kısmını tamamlayıp yakma alıştırma sürecine başlamıştık. Hafta boyunca her gün biraz da fazla yakarak bu hafta sonu pizza, pide pişme sıcaklığına kadar getirdik. Kubbede iki çok küçük çatlak dışında hiç bir problem  yok. O da çok normal, kolayca tamir ederek kubbenin izolasyonuna geçeceğiz. Fırının tasarımı bana ait olsa da, Bekir sağ olsun ustalığını yaptı ve bu tasarımı daha da mükemmel tekrar inşaa edecek durumda. Bekir, komşum olmasının yanısıra aynı zamanda köyün inşaat ustası. Bahçesine fırın yapmak veya yaptırmak isteyenler bana e-posta gönderirlerse Bekir ile irtibata geçmelerini sağlayabilirim.

Meyvelitepenin iç bahçesi bu hafta birden bire yeşillendi. Nasıl mı? Rulo çim döşeyerek tabii.

İç bahçenin sulanması için epeyce kafa yormuştum daha önce. Önce otomatik sulama yapmayı düşünmüştüm. Sonra, hem maliyetinin yüksek olması, en çok da bahçenin farklı bölümlerinin olması sebebiyle sprinkle'ların sulama hesabının güçlüğü ve tabii bir kez yapıldıktan sonra düzeltme şansının olmayışı sebebiyle değişik bir tasarım yapmaya çalıştık. Toprağa kazdığımız kanallara boru döşerek bahçenin dör bir tarafına kolay ulaşılır bahçe muslukları koyduk. Bunun için onlarca boru kaynağı yapmamız gerekti. Sulama sistemimiz oldukça basit ama etkili. Bu musluklara  kısa birer hortum bağlantısıyla yerini, yönünü kolayca ayarlayabileceğimiz birer "oscillator sprinkle" (salınımlı fıskiye) bağlayacağız. Gardena'nın iki farklı tipteki fıskiyesinden alarak denedim. Sonuç oldukça başarılı. Bu fıskiyeler diğerlerinden farklı olarak 5mt genişliğinde, 10 mt uzunluğunda diktörgen bir alanı çok rahat sulayabiliyorlar. Üzerlerindeki salınım ayarlarıylarıyla suyu ziyan etmeden yağmurlama yaptırılabiliyor. Bordür çiçeklikler için de ayrıca terleme şeklinde suyu damlatan hortumlardan edindik. Sistem tamamlanıncaya kadar çimler bekleyemiyeceği için İsmail şimdilik klasik usulle işe başladı. 

Tohumlar ekildi...

Çiçek tohumlarımızın hepsini, sebze tohumlarımızın da çoğunu ektik. Nereye mi? Bahçemize yeni yaptığımız seraya.

Sera yapma konusunu epeyce düşündüktükten sonra Sarda'dan hazır sera almaya karar verdik. 3,21m x 2,41m ebadında ve 2,10m yüksekliğinde olan büyük modeli ısmarladık. 110kg ağırlığında bir kutu olarak geldi. Bir hafta sonu rahatlıkla kurabileceğimi sanıyordum, ama neredeyse üç hafta sonu benim ve yardımcımız İsmail'in tüm zamanını aldı.

Önce seranın yeri hazırlandı. Sağolsunlar Bekir ve İsmail biraz kum ve çimento ile seranın oturacağı yere bir zemin hazırladılar. Sonra, sera kutusunu açtık. Montaj kitapçığı çok iyi hazırlanmış (sadece ingilizce), parçaların üzerine kodlar pres ile basılmış, kolay okunmuyor. Bazen doğru parçayı bulmak için onlarca parçayı elimize alıp presle basılmış kodları okumak zorunda kaldık. Bu da epey zaman alıcıydı.

Biribirine çok benzer parçalar kodlardaki sadece bir harf veya rakamla ayrılıyordu. Parçanın montaj yönünü doğru bulabilmek de ayrı maharet gerektiriyordu. İşe başladıktan yarım saat sonra İsmail gözlüğü taktı, iş bitene kadar da bir daha çıkarmadı.

Senfoniye Davet

Bugün dünden bu yana yağan kar, bizim burada pek alışık olmadığımız boyutlarda, neredeyse diz boyu oldu. Görünüş adeta gerçeküstü, her zaman bakıp içine girip bir parçası olmak istediğimiz, yılbaşı kartlarında resmedilen masalsı köyler gibi.

Çocukken “Edmondo De Amicis”in “Çocuk Kalbi” kitabını okumuştum, kitabın konusunu bile doğru dürüst hatırlamıyorum bugün artık, ama kar yağdığı için sevinen bir çocuğa sorulan “bu soğukta evsiz barksız, aç ve soğukta olan insanlar da senin kadar sevinçli mi acaba?” (yaklaşık olarak böyleydi) sorusu kalmıştı aklımda yıllarca. Bu yüzden, kar yağdığında her şeyin ne kadar güzel göründüğüne bile dikkat etmeden sevincimi içime gömdüm hep ve için için üzülmeden edemedim. Hala da biraz öyle, ancak kır hayatında görüntüler daha bir çarpıcı oluyor kar yağdığında ve insan hayran olmaktan kendini alamıyor. Gelin görün ki insanız işte, yaz sıcağında serinlik düşler, kış soğuğunda da baharı bekler dururuz elimizde olmadan.

Şunun şurasında bahara da pek bir şey kalmadı malum, bu durumda hazırlıklara başlamanın da zamanı geldi. Hayal ettiğimiz bahçeyi oluşturabilmek için kısa bir süre sonra fidelik seramızda tohumları ekmemiz gerekiyor. Şöyle böyle değil, pek çok tohum ekilmek üzere hazır bekliyor. Edindiğimiz tohumları şöyle bir gözden geçirmeye kalkıştık bu hafta sonu, canlı renkler, katmerli biçimler, uzunlar, kısalar derken sanki güneş açıverdi, evimize bahar geldi. Tohumdan fide yaparak bahçemize ekmeyi planladığımız çiçekleri tanıtarak bizi okuyanlara da baharı götürelim, bu senfoninin izleyicilerini tanıtalım dedik, sebzeleri ise hiç işin içine karıştırmadık onların da zamanı gelecek elbette.

Kır evi bahçelerinin vazgeçilmez çiçekleri olan ve aynı zamanda diğer bitkiler ve ağaçlar için toprağı besleyici özelliği bulunan acı bakla'nın iki farklı türünü davet ettik önce.

Gözleri pembelere ve sarılara doyuracak en fazla 50-55cm büyüyen bu ufak tefek güzeller orta sıralara,

ve boyları yaklaşık 100 cm’i bulan selvi boylu "tutti frutti" türü acı baklalar (lupin) arka sıralara oturacaklar haliyle.

Kış Uykusu Bitti

Meyveli tepede kış dolayısıyla iyice yavaşlayan işler, Şubat ayının gelişiyle birlikte yeniden hız kazandı. Adeta kış uykusu bitti, bahar hazırlıkları başladı.

Dikilen fidanlar şimdilik iyi görünüyor, Şubat sonu, bu yıl daha iyi kök yapabilmeleri için hepsi tepelerinden budanacak. Görünüşe göre bu yıl meyveler yine komşulardan, ama ne gam. Onlar zaten bu konuda gönüllüler. Öyle ki, bizim üvez merakımızı öğrenen komşularımız birer ikişer buldukları üvez fidanlarını getirmişler. Her şey yolunda giderse tek başına yaşayıp giden sevgili üvez ağacımızın mini bir ailesi olacak.

Biz de boş durmuyoruz tabii, evin çevresindeki bahçenin çiçeklenip, güzelleşmesi için çoktan harekete geçtik. Kır evi bahçesi tarzında bir bahçe hayal ediyoruz, bu yüzden pek çok farklı boylarda büyüyecek çiçek tohumu aldık. Bunlar bugünlerde hazırlanmakta olan mini serada fide haline getirilip, yerlerine dikilecekler. Çok yıllık bitkiler ve ağaçlar için ise daha önce ektiğimiz Leylandi ve Alev ağacı fidanlarını almış olduğumuz Yalova yolundaki fidanlığa gittik. Pek fazla seçenek yoktu, oradaki arkadaş çok sayıda seçeneği asıl merkezlerinde bulabileceğimizi söyledi. Bu fidanlık da şubeden yaklaşık 5 km. uzaktaydı. O gün eksozu delindiği için adeta yerde yürüyen bir uçak sesi çıkaran arabamızla çevreyi rahatsız etmeyi göze alamadık, eve döndük, ertesi gün sözü edilen fidanlığı ziyarete gittik.

Fidanlığı görünce hemen tanıdık, çünkü daha önce bir kez daha gelmiştik. Akşam saatine doğru yaptığımız o ziyaret sırasında devasa fidanlığı gezerken bize eşlik eden genç hanım, bizim gibi meraklı ziyaretçileri dahi tatmin edecek şekilde her bitkinin Latince adını, yetişme koşullarını hatta bazen tarihçesini bile içeren ayrıntılı bilgiler vermişti. O zaman akşam olup bahçedeki görevliler gittiği için, muhtemelen ofisteki beyaz yaka görevlilerden biri olduğunu düşündüğümüz bu genç hanıma rastladığımıza pek sevinmiştik. İkinci gidişimizde, bize eşlik eden başka bir genç hanım oldu. O da bir önceki ziyaretimizde olduğu gibi ayrıntılı bilgileri vermenin yanı sıra, tüm sorularımızı da yanıtladı. Bitkilerin gereksinimleri ve ekilebilecekleri noktaları belirleme konularında tavsiyelerde bulundu. İstediğimiz halde bahçemizde pek mutlu olamayacağı anlaşılan bitkilerin yerine başka seçenekler sundu ve sonuçta bu genç hanımın bizim için hazırladığı uzun bir bitki listesi ile ayrıldık. Ama benim en çok dikkatimi çeken ve hoşuma giden nokta, her iki hanımın da bitkilerden büyük bir sevgi ve ilgiyle söz edişleri oldu. Her ikisi de sanki dünyada en çok sevdikleri işi yapıyormuş gibiydi. Ayrıca, anladık ki birinci ziyaretimiz sırasında olan şey hoş bir rastlantı değil, bu fidanlığın olağan çalışma yöntemiydi. Tabii, bu durum onlar için olağan bir çalışma yöntemi olsa bile, bizim açımızdan ve ülkemiz koşullarında ve diğer iş yerleri düşünüldüğünde olağanüstü bir durumdu. Üstelik fidan fiyatları da tüm diğer fidanlık ve seralarla karşılaştırıldığında bile gayet makuldü.

Görünüşe göre en kısa zamanda fidan ve çiçeklerimizin siparişini bu fidanlıktan yapacağız. Her ne kadar bahçedeki çok sayıda meyve fidanı bahar aylarında zaten bir renk cümbüşü oluşturacak olsa da, evin yakın çevresindeki süs bitkileri de mutluluk ve güzellik versin istiyoruz. Bu yüzden hem kış aylarında hem de bahar ve yaz aylarında illaki çiçek açan, renk cümbüşü yaratan ve en önemlisi güzel kokularıyla baş döndüren bir kaç ağaç ve çiçek ekmeyi düşünüyoruz. Bu ağaç ve çiçeklerin de hepsi aynı anda açıp geçmemeli, sırayla sahne alan oyuncular misali gösterilerini birbirleri ardınca yapmalılar. Böylece bahçe baharda ayrı, yazın ayrı, kışın bir sezonu kapatırken ayrı güzel olmalı. Umarız her şey yolunda gider de her sabah yeni renklere, rayihalara uyanırız.