Meyvelitepe

Fırın Kardeşliği - Kaptanın Fırını

Fırın kardeşliğimizin yeni üyesi Kaptanın Fırını. Fırını yaparak yapım aşamalarını bize gönderen Naci bey şöyle diyor;

Değerli Meyvelitepe sakinleri,

Sitenizde detay ve resimlerini gördüğüm fırın bana yol gösterici oldu ve tek başına çalışarak yaptığı ve her aşamasını tek tek yazıp resimlediğim fırın yapım dosyasını size gönderiyorum. Umarım sitenizde yer verebilirsiniz.Yazı ve siteniz için çok teşekkür ederim.İyi ve sağlıklı günler dilerimSaygılarımla

Naci Yılmaz

Bir Anadolu çocuğu ve uzun yıllar turizm sektöründe görev yaptığım için  yurdumuzun her köşesine gitme imkanı buldum. Gezilerim sırasında gezdiğim şehir ve köylerde, evlerin bahçesinde ki fırınları gördüm. bu fırınlarda pişen ekmeklerin  kokusuna denk geldiğim zamanlarda o dayanılmaz kokuya doğru giderek  köylü teyzelerimden bir parça ekmek  vermelerini istedim. İstedim çünkü ben o ekmek kokusuna dayanamıyorum. Uygun ortamım olsa idi bende Fırın yapmayı çok istedim. İstanbul gibi büyük şehirde apartman dairesinde yaşayan insanların bunu yapması mümkün değildi.

Emekli olduktan sonra imkanlarımı zorlayarak aldığım arsada İlk yıl  değişik türde bodur meyve ağaçlarının dikim ve bakımı ile uğraştığım için başka bir iş ile ilgilenemedim. Ama fırın yapımından da vazgeçmedim.

Bu yaz  fırın yapımına sıra geldi. Öncelikle yaptığım iş fırın modelleri ve  yapımı konusunda bilgi edinmek için internette araştırma yaptım.  Ancak ülkemizde bölgelerine göre değişen tandır ve fırın yapımı konusunda bir iki web adresinden başka bir şey yok. Bu arada Meyvelitepe adında bir sitede kubbeli  tarzda bir fırının inşaatı konusunda resim ve detaylı yapım bilgileri olduğunu gördüm. Meyvelitepe web sitesinden aldığım Forno Bravo isimli bir siteye girdiğimde  ücretsiz fırın planı bulunduğunu gördüm. Planları indirdim. Malum bende ilk defa fırın yapacağım nasıl yapıldığını öğrenmem gerekiyordu.

İnşaat Planı ve malzeme temini.

Okuduğum ve gördüklerimden sonra fırın inşaatını yardımsız olarak yapıp yapamayacağıma karar verdim. Fırını planda verilen ölçülere göre kağıt üzerine de  çizdim ve gerekli malzemelerin tahminen ne kadara  mal olacağının  hesaplarını yaptım. Malzeme  ve fiyat araştırmasına geçtim.    En uygun fiyatları Koçtaş marketlerinde buldum. Ateş tuğlalarını ve Şamot’u Koçtaş tan satın aldım. Koçtaş yüz TL üzerinde ki alışverişler için 5 taksit uyguluyor olması da  bütçemi daha az zorlayacağı için daha çok tercih nedenim oldu.

Önemli Not: Fırın yapımı ile ilgili malzemeler her yerde bulunabilen inşaat malzemelerinden olmadığı için bulduğunuz satıcılarda da çok farklı fiyatlar ile karşılaşmanız mümkün. Bu nedenle almadan önce kesinlikle birkaç satıcıdan fiyat alın ve ona göre malzeme alımı yapınız. İstanbul- Eminönü’ nde bulunan soba malzemesi satıcıları 1 torba 25 kg ŞAMOT’un  fabrika satış fiyatı 10.00 TL iken 25.00 TL ile 40.00 TL arasında değişen fiyatlar istemeleri   fahiş fiyat konusunda  rekor kırarak Alışveriş yapılmayacaklar listesinin başında yer aldığını bilmenizi isterim, Eminönü’nden  uzak durun.

En yüksek malzeme maliyetleri de tuğla ve şamot bedeli idi. Çevremde ki bazı inşaat malzemesi satıcılarının fiyatları ise aşağıda ki tabloda.

Plan ve ölçüler

 

Forno Bravo ya ait  planlarında birkaç değişik fırın ölçüleri bulunmakta ancak ben onların içinden ihtiyaçlarıma  göre en uygun ölçüye karar verdim.

Yeni soru: Fırını  bahçenin neresine inşa edeceğim? Fırın nerede olursa  en iyi yanma ve baca çekişi sağlar hakim rüzgar yönü gibi  sorulara cevap vererek en fonksiyonel kullanımı nasıl elde edebileceğimi epeyce düşündüm.  Sonunda bahçede hakim rüzgarın esiş yönüne de dikkat ederek fırın yerini belirledim.

İnşaat başlangıcı :

1) Önce inşa alanını ölçülere göre kazık ve ip ile sabitledim. Toprağın üstünde ki  yumuşak toprağı  kaldırdım. Önce ki tarihlerde su kanalı yapmak için aldığım ama kullanmadığım beton blokları planda ki ölçülere göre aralıklı olarak dizerek boşluklara demir donatı yaptım. kalıp çaktım ve  beton atarak sabitledim. Bütün inşaat  bittikten sonra  kalıp çakarak çevresini de 25 cm eninde beton ile  kapatacağım.

 

2) Zemin betonun kurumasından sonra 13.5’luk tuğla ile terazisine çok dikkat ederek 3 sıra tuğla ile duvar ördüm. Fırının alt kısmında oluşacak kapalı alanın  odun ve malzeme koymak için çok uygun olduğunu düşündüğüm için 50 cm kapı boşluğu bıraktım. Kapı üstüne gelecek betona destek olması için de 6 mmx5cm x 70 cm ebatlarında ki lama demirini koydum. Bu demir betona bağlanarak kalacak. O bölgenin zayıf kalmasına engel olacaktır.

 

Duvar örme işleminden sonra iç tarafta kalan kısmın yani odunluğun iç sıvasını yapmam gerekiyordu. Ben ise bu işi ne yazık ki biraz acele  ve unutkanlık ve acemilikten sıvayı  yapmadan fırın tezgah betonu için kalıp tahtalarını çaktım. Betonu dökmeden fark etsem de geri kalıbı sökemedim.

3) Beton kalıbını çakarken özellikle terazisinde olmasına dikkat ettim. Daha önce kalıp yapmadığım için karşılıklı olarak terazisinde ve eşit yükseklikte  ayarlamak epey zamanımı aldı.  Ama resimde görüldüğü gibi yaptım ve sabitledim.

4) Kalıp üzerine önce gazete kağıdı  örttüm ve 8 mm demirden 20 cm aralıklar ile demir hasır donatı  döşedim ve  yaklaşık 10 cm, kalınlığında beton  döktüm.

 

5) Beton kuruduktan sonra çevresine iki sıra harman tuğla ördüm.

 

Ancak iki sıra tuğla ördüğümde ortaya çıkan  havuzun derinliği  yaklaşık 15 cm oldu. 140x120x15 ebatlarında ki havuza gereken cam ve tuzu temin etmenin zorluğunu ve maliyetlerini düşündüm. Bu nedenle ikinci sıra harman tuğlasını  söktüm. Doğru mu yaptım bilmiyorum ama sonucunu fırın yandığı zaman  göreceğiz. İnşallah sorun olmaz..

6) Beton tezgah üzerine fırının iç genişliğinde bir çember çizdim çembere teğet olacak şekilde 4x10x20 ebatlarında ki ateş  tuğlalarını  dizdim. Fırının iç büyüklüğü ve şekli kabaca ortaya çıktığında  çok hoşuma gitti.

7) Bu işlemeden sonra fırının giriş kapısı kemerini  ördüğüm sırada bana destek olacak bir kalıp hazırlamam gerektiğini düşündüm. Boş bir zamanımda tuğla ve kapı ölçülerini dikkate alarak iki adet kapı kemeri kalıp tahtası yaptım.

 

Kapı kalıplarını tezgah üzerine götürerek tuğlalar ile deneme yaptım. İç kapı ebatları ve görüntüsü son derece güzel görünüyordu. Dış kapıyı iç kapıdan yaklaşık 5 cm daha  büyük yapmanın daha uygun olacağını düşündüm.

 

8) Kubbe kalıbı:

Fırın kubbesinin eğimli tuğlalarını örmeye başladığım zaman mastar ve dayanak olarak yerçekimi nedeni ile tuğlaların düşmesine engel olacak bir kalıp yapmaya karar verdim.  Bu iş için  büyük marketlerde ki paletlerin altına konan kartonlardan 3 tane buldum. Neden palet altı kartonu derseniz. diğer oluklu  kartonlara göre çok daha kalın ve sert bir yapısı olmasından dolayı onları seçtim.

Kartonlara fırının iç yarı çapına  göre ve ilk sıra ateş tuğlasının  dik olarak konulacağını da düşünerek 20 cm yüksekliği kubbe gibi  eğimli olmayacağı için o kısmı  90 C. geri kalan kısmını  kubbe çemberi eğiminde ve 1. ve 2. şekilde ki  çizimler de olduğu gibi çizdim ve kestim.

 

 

Kestiğim 10, 15 adet çeyrek daire kartonu 5 cm çapında pimaş boru üzerine önce bir + şeklinde sonra karşılıklı olarak aralarına gelecek şekilde tek tek yapıştırdım.

Şekilde görüldüğü gibi 20 cm  kısmı 90 derece dik açılı kalanı da çeyrek daire şeklinde olan parçalar birleştiğinde oluşan yarım küre şeklinin ortaya çıkması ve destek oluşturması için üzerine koli bantı ile hepsini üstlerinden bantlayarak sabitledim. Kubbeyi öreceğim zaman tuğlaların yerinde durması ve bana da bir kalıp  olması açısından çok dikkat ettiğim bir çalışma oldu.  Resimlerde de göreceğiniz kubbe önceden hazırdı.

 

Kubbe kalıbı ortaya çıktı. Tabii bende bir merak acaba tezgah üzerinde nasıl duracak. Diyerek hemen kalıbı  alıp  bahçeye gittim. Sizde merak etti iseniz fotoğrafı aşağıda.

 

9) Taban taşları :
Bu gün 25.07.2009 artık taban zemini ve taban tuğlalarını yerleştirmenin zamanı geldi.. Bu zamana kadar uğraştığımız basit inşaat işleri olmasına rağmen artık ciddi ciddi fırın işçiliğine başlıyorum. Umarım ki bir aksilik olmadan bu işi  yapabilirim.

Duygu :  Bu işi yaparken hissettiğim bir duygu yaşıyorum. Sanırım bir çok kişide de vardır.  O da şu, bu noktaya kadar geldiğim halde işi bitirebilecek ve başarılı olabilecek miyim ve güzel olacak mı? Şeklinde heyecan duymaktayım. Ama bence ilk defa yaptığım bir iş olmasının verdiği  heyecan ve meraktan kaynaklanıyor.

Daha önce çeşitli yerlerden temin ettiğim kırık camları bir kutu içinde iyice küçük parçalar olana kadar kırdım ve  beton üzerine serdim. her bölgede yerde  aynı yükseltide olması açısından tesfiye ettim. Üzerine kaya tuzu olarak satılan tuzları döktüm yine  mastar olarak kullandığım tahta  ile iyice düz bir zemin elde edene kadar tefsiye ettim. Daha önce  terazisine çok önem vererek  döktüğüm beton burada işime yaradı diyebilirim.

Taban taşlarının döşenmesi

Koçtaş tan aldığım  taban tuğlalarını  terazi ve takoz yardımı ile aralarında aralık ve yükselti bırakmamaya özen göstererek  döşedim. Tabanın kaymasını ve kalkmasını önlemek fırın tabanı olan bölgeye ve son kenar sırasında ki taşları Şamot harcı kullanarak sabitledim. Diğerlerinin altında tuz ve cam var. Tüm tabanı iyice lastik tokmak ile dövdüm ki yerlerine yerleşsin.  Elimden geldiği kadar düz bir satıh elde ettim.

Derz Şapı :
Şamot harç malzemesini aynı ölçülerde kum ve su koymadan   kuru bir karışım yaptım sonra içine azar azar su katarak macundan az sulu  kıvamına getirdim. Taban taşlarının tüm derzlerini ıspatula yardımı ile dikkatlice doldurdum. Çünkü şerbet tuğlanın her yerine bulaşıyordu.  Bende leke kalmasın diye  ıslak süngerle sildim ve kurumaya bıraktım. Yağmur yağabileceğini de düşünerek üstünü naylon ile örttüm.

 

Taban yerleşimi ve kapı

Taban üzerine çivi ve ip kullanarak  fırın çemberini iç ve dış çap ölçülerinde daireler çizerek belirledim. Ayrıca iç ebatlarda bir mastar ve tabana dökülecek olan harçtan taban taşlarını koruyucu  yaptım.

10) Fırın kubbesine başlangıç
Şamot Harcı yapımı :

1 Ölçü Şamot
1 Ölçü Çimento
1 Ölçü Kireç
3 Ölçü ince (dere)kumu.

Kendinize belirleyeceğiniz bir kutu, kova vs. gibi bir kabı ölçü olarak aldığınızda yukarıda yazılı miktarlarda ki malzemeleri  leğen gibi bir  kabın içine veya yere  döküp kuru olarak iyice karıştırınız. Karışım iyi yapmışsanız kabın içindeki kuru harç tek renk gibi gözükmelidir. Bu sırada ortasını havuz gibi açıp içine su koyunuz. Yavaş yavaş karıştırarak  suyu harca yedirmeye bakınız, kuru olduğunu düşünürseniz azar azar su koyarak karıştırmaya devam ediniz topaklar kalmamasına ve homojen bir macun gibi olana kadar karıştırınız. istediğiniz kıvama  gelince birkaç dakika dinlendirirseniz daha iyi bir harç  olduğunu ve yapıştığını göreceksiniz..

Not: Harcı ne çok kuru  nede çok sulu yapmayın. Kuru olursa tuğla anında suyu çekiyor ve yerine   oturtmak istediğiniz anda kuruyor tık tık vurarak yerine oturtmak istediğinizde harç kuruduğundan zorlanıyorsunuz. Sulu olursa tuğla üzerine koyduğunuz harç, tuğlayı yerine götürürken üzerinden akıyor.

Fırın ateş tuğlası ilk sıra.

4x10x20 cm lik  ateş  tuğlasını daha önce tabana çizdiğim çizgilerden iç çembere teğet olacak şekilde  kapı açıklığında ki tuğlaları  birbirine paralel ve fırının ön yüzüne dik açıyla bakacak şekilde olmak üzere ve şamot harcı kullanarak ve aralarında hiç boşluk ve derz kalmayacak şekilde  örmeye başladım.

Not: Açık söylemek gerekirse,  bu ilk sıradaki çok düzgün kesimli ve gönyeli ateş tuğlaları ile kolay yapabileceğim derken bu iş beni epeyce zorladı. Bir kaç kez, harçla ördüğüm tuğlaları söktüm ve yeniden  başladım..

İlk sıra da neden zorlandın derseniz.
Tabana çizdiğim daire çizgileri arasına harç koyduktan sonra
a) Tuğlanın ince kenarını o çizgiye değecek şekilde ayarlamak,
b) Tuğlanın dikine  ve tabana yatay terazisini ayarlamak.
c) Yanındaki tuğlaya da aralıksız ve dengeli yanaşmasını ayarlamak
 istediğinizde ki bu süre uzarsa harç hemen kuruyor, tuğlaya olan yapışkanlığı azalıyor ve tutmaz hale geliyor.
O zaman ne yapıyorsunuz,  tuğlayı alıp kuruyan harcı da kaldırıp yenilemeniz gerekiyor. Bu şekilde ki mücadele ile  52 adet tuğlayı örmek için yarım gün uğraştım.

İşte o tuğlalar..

 

O gün sadece ilk sıra tuğlayı ördüm ve paydos ettim.. Üstüne naylon ile örterek 2 gün kurumaya  bıraktım.  Günde iki kez hızlı kuruyup çatlamasın diye suladım ve tuğla ve harç  suyu anında çekti.

Bu iş bittikten sonra kubbeyi düşünmeye başladım. Ben bir sıra 4x10x20 cm kalınlığında ateş tuğlası döşedikten sonra onun üzerine kubbeyi oluşturacak tuğlaları yarıdan  ikiye kesilmiş harman tuğlası ve şamot harcı  kullanarak yapmayı düşündüm.  Neden derseniz  Eğer fırının tamamını ateş tuğlası ile yapmak istersem, fırın için ayırdığım bütçeyi  epeyce bir miktar aşacağını ve ateş tuğlasının kesilmesinin zorluğunu da düşündüğümden bir miktar tasarruf yapmak istedim. Bu fikrimin olabilirliğini anlamak için  konuştuğum birkaç şömine ustası kubbe yapımında eğer şamot kullanırsan ayrıca ateş tuğlasına gerek yok, tam dolu  harman tuğlası ile yapabilirsin, bir sorun olmaz dediler.

Bunun üzerine kubbe için ateş tuğlası yerine harman tuğlasını ikiye keserek ½  harman tuğlası ile örmeye başladım. Bu sırada  daha önce hazırladığım kubbe kalıbını da yerine yerleştirdim.  Şamot harcını yaparken çok dikkat ettiğimden. Biraz daha sulu yaptım. Çok da iyi yapmışım. Harman tuğla ve daha önceki sıvalı yüzeye gelen harç anında kuruyor. Bu nedenle çok hızlı olmanız ve tuğlayı sabitlemeniz gerekiyor. 

işte o 2. sıra kubbe tuğla sırası aşağıda

 

 

Ateş tuğlası ile ördüğüm 1. sıradan sonra kubbe örmenin sabır ve çok  dikkat isteyen bir iş olduğu düşündüğümden acele etmeden ama temiz ve düzgün olmasını istiyorum. 3. sıraya geldiğimde tuğlaların birbirine kilit olmadığını fark ettim. Bir tuğlayı hemen söktüm ve yarım tuğla ile başlayarak kilit olmasını sağladım ve devam ettim.

 

 

Üçüncü sıra tuğlayı ördüğüm sırada fırın kapısının kemerini de örmem gerektiğini düşündüm. Kapı kemeri için daha öncede gördüğünüz kemer iskelesini yerine kapı bölümüne kurdum. Önce  harç kullanmadan aralarına taşlar koymak süreti ile iskele üzerinde denedim.  Deneme de merkeze koyduğum bir tuğlanın sağ ve sol yanına eşit sayıda tuğla gelmesine dikkat ettim. Bu kontrolden sonra 4x10x20 cm ateş tuğlasını 4x10x10 olacak şekilde ikiye kestim.

Not: Bu taşları kesmek son derece zor olan bir iş, taşlar çok ama çok sert olduğundan özel üretim elmas disk satın aldım. İnanın ki 10 adet kesene kadar diskin elması eridi. 

Kestiğim taşları yine sağdan ve soldan olmak üzere merkeze doğru ördüm. 1.ve 2. sıra tuğlalara sıkıca oturmasını sağladım. Merkeze geldiğimde son kilit taşını da koydum ve oynama olmaması ve donması  için paydos ettim. İşte o  kapı ve kemeri aşağıda..

 

Yalnız bu fotoğrafı incelemeye başladığım zaman fark ettiğim bir hata var. Sizde bakın belki görebilirsiniz.. Uğraşmayın ben yazayım.. kapının sol tarafının eğimi sağ taraftaki tuğladan aşağıda olmuş. Bunun sebebi de kalıp iskelesinde yaptığım hatadan kaynaklanıyor. Bunu neden mi anlattım. Ben fırın yapımı konusunda ki deneyimlerimi burada sizinle paylaşıyorum. Bir amatörüm ve kompleksim yok. İnanır mısınız? Bilmem ama hayatımda ilk defa ciddi ciddi elimde mala duvar örüyorum. Tabi ören kişileri gördüm ve seyir ettim. Hepsi bu.
Fırın yapımı diye bir uğraşı ile zaman geçirmek, bir şeyler ortaya çıkarmak  ve bu işlerden keyif almak ana amaç olduğundan acelem yok. 

Desem de bir baktım ki tuğla sıraları ilerlemiş benim kubbe nerdeyse kapanmak üzere ama işte bu sırada çektiğim bir fotoğrafta baktım ki görüntü hiç hoş değil. Kubbe eğimi yerine sivri bir görünüm aldı. Bazı tuğlalar kubbe formundan farklı bir çıkıntı oluşturdu. Neden mi? Kubbe sıraları çok iyi ve hızlı giderken tuğlaları koymaya çalıştığımda çok farklı bir eğim ve açılar veriyordu. Bunun için tuğlaları kesmek ile de  çözüm bulamadım. Bu nedenle koyduğum tuğlalar böyle çıkıntı yaptı. Belki sökeceğim beklide onarları nasıl uygun yükseltiye getireceğime bakacağım..

 

İşte o çıkıntılı tuğlalar sağ üstte duruyor. Kubbenin son taşları  beni yordu dersem yalan olmaz ama elimden de kurtulamaz..

Bu sırada ben kubbe için hazırladığım karton  kalıbını  söktüm çıkardım.

Kubbe içten bakıldığında işte böyle gözüküyor..

 

Çok ustaca olmasa bence çok da kötü sayılmaz. Asıl amaç yanması ve sonuca gidebilmek olduğuna göre bu yolda pes etmek yok devam dimi??.

Ön kapı ve Baca :
Epeyce bir uğraşıdan sonra sıra ön kapı tüneli ve baca çıkışının yapılmasına geldi. Bunun için ön hazırlık  çalışması yaptım.

 

Tuğlaları dizdim ve iç kapı üzerine baca tuğlasının yerleşimine baktım. Sonra harman tuğlaları kapı yanlarına karşılıklı teraziye alarak  ördüm.

Tuğla örme işleminden sonra yaklaşık 40 cm uzunluğunda kemerli bir tünel ve baca çıkışı yapmamın işimi kolaylaştıracağını, sağlam ve düzgün bir kemer içinde fotoğraftaki  tünel kalıbını  yaptım.

 

Dikkat etti iseniz yan duvarların en üstünde kalan tuğlaları kemer taşlarının eğiminde kestim. Ve ona göre yerleştirdim.böylece taşlar aynı eğimde konacak ve düzgün görünecek.

İlk ateş :
Kubbe kapandıktan sonra epeyce zaman fırının  kurumasını bekledim ama bu gün işim bitince nasıl yandığını merak ettim. Birkaç  kağıt ve çırayı içine koydum ve yaktım. Dışarıda çok rüzgar olmasına rağmen içinde yanan kağıtlar çok rahat ve düzgün bir duman çıkışı sağlıyordu. Çok az ateş yanmasına rağmen tabanın ısındığını gördüm..

 

 

Kapı tüneli yandan görünüş

Bu aşamadan sonra tüm ateş tuğlalarını harç olmadan kalıba dizdim ve yerlerini belirleyip numaraladım.

 

Bu kalıbın düzgün olmadığını düşündüm ve  yeni bir kalıp yaptım.

 

Yeni kalıbın üzerine ateş tuğlalarını dizmeden önce hepsinin yan kenarlarına çentikler açtım ki daha iyi tutunabilsin. Çünkü taşlar çok pürüzsüz imal edilmiş.

Bu tünelin üstünde baca çıkış yerini fotoğrafta görüldüğü gibi ayarladım.

 

Bu açıklık için baca veya kolon tuğlası da denen tuğlanın ebatlarını esas aldım ve ona göre ayarlayıp teraziye getirdim. Bu işlerden sonra tam 2 gün harcın iyice sertleşmesi  için 2 gün bekledim.

Kalıbı sökmeden önce baca tuğlasını da yerine oturttum.

 

Tunel ve bacanın yandan görünüşü  bu şekilde oldu.
Bu aşamadan sonra  fırını bir çatı ile kapatmayı ve küçük bir ev gibi yapmayı planladığım için yan tarafına duvar örerek kapatmaya başladım.

 

Yan duvarları  3 sıra ördüm. 

Çatı yapılması  :

Çatı için 3 adet Mertek ve OSB yonga plakanın  yeterli olacağını düşündüm ama asıl sorun baca etrafını  nasıl sabitleyeceğim sorunu vardı kafamda onu da ön ve orta merteklere yaptığım destek tahtaları ile  tahtaları ile
çözdüm.

 

Mertekleri nasıl yaptım:
5x10 kalasları aldım ve duvar üzerine götürüp koydum tepe yüksekliğine karar verince duvarın orta noktasını çizdim ve bir mastar tahtasını geçici olarak  terazisinde  duvara  monte ettim. 5x10 tahtaları  koydum ve çizdim. Çizdiğim yerden kestim yaklaşık 30 c  açı olduğunu gördüm. Diğer tarafını da aynı şekilde kestim. Tabii bir tarafını 30 c kesince tahtanın diğer tarafını da 30 derece kesiyorsunuz. Sonuç yere dik açıyla bakan yan kenarlar çıkıyor. Mertek köşelerine paraçol çakarak sabitledim. Arasına da kayıt tahtası çaktım mertekler böylece  hazırlandı.
Mertekleri  monte etmeden önce fırının üst kısmına İzocam cam yünü kapladım ve mertekleri  birbirlerine  bir tahta ile çaktım ve tel ile sağlam tuğlalara bağladım. 

Mertekler de bitince  osb den parçaları 5x10 ların yarısına denk gelecek şekilde çaktım.

 

Mertekleri çakarken aklıma  bu fırının bir masallarda  çizilen evler gibi olmasının güzel olacağını düşündüm ve tekrar tahta aldım ve resimde görülen saçakları kesip yaptım. Planlamadığım içinde o bölgeye osb yetmedi ama bende elimde kalan lambiri tahtalarından kesip çaktım.

Çatıyı sıva yapmadan önce kapattım. Çünkü her an yağmur yağabilir bu durumda  izocam ve fırın tabanı ıslanabilirdi. Islanma içeride bir nem oluşturup sorun yaratabileceğini düşündüm.

 

Akabinde Çatının kapanmasının  hemen shngle  ile çatıyı kapattım. Yine sorun baca etrafıydı. Havanın rüzgarından pürmüz shingle ısıtmıyordu. Orda bıraktım.

 

Her gün çıkan ufak tefek tahtalar ile fırını yakıyorum. Baca da çok iyi çekiyor. Şimdi sıra fırını yakmak ve bir şeyler pişirebilmek..

 

SON OLARAK SIVA YAPTIM.  AMA SIVANIN KURUMASINDAN SONRA   FIRININ DIŞ GÖRÜNTÜSÜNÜ GÜZELLEŞTİRMEYE ÇALIŞACAĞIM. BU AMACA UYGUN PİYASADA O KADAR GÜZEL MALZEMELER VAR Kİ.  BOYA VE GÜZELLEŞTİRMEDEN SONRAKİ FIRIN RESİMLERİNİ TEKRAR GÖNDERİRİM.

FIRIN KARDEŞLİĞİNE GÖNÜL VEREN HER KESE ELİMDEN GELEN HER DESTEĞİ VERCEĞİMİ BİLMENİZİ İSTERİM..


SAYGILARIMLA
NACİ YILMAZ

Naci bey ellerinize sağlık. Mükemmel bir titizlikle çalışmışsınız. Resimler ve anlatımınız da harika. Fırınınızı ailenizle birlikte mutlu mesut kullanmanızı dilerim.

Fırın Kardeşliği - Kuyu Başı Fırını

Fırın kardeşliğinin iki yeni üyesi daha var. Birincisi, Ethem beyin kendi elleriyle yaptığı fırın.

Sözü Ethem beye bırakıyoruz.

Selamlar,

5 yıldır emekliyim, İstanbul Çatalcada bahçeli bir evim var. Uzun zamandır fırın yapmak istedim fakat örnek bulamamıştım. Geçen yıl tesadüfen sizin siteye girdim ve fırın yapmaya karar verdim. Bu yıl 15 Mayısta ani bir kararla fırın yapımına başladım ve bugün itibariyle ek 'te resimlerini gönderdiğim fırını yaptım. Genellikle kendi başıma çalıştım, zaman zaman sıva işlerinde komşum bana yardımcı oldu. Sabırsız ve aceleci olmam nedeniyle bazı yerlerde hızlı hareket ettim. Şimdi hata ve eksklerimi daha iyi biliyorum. Yeni yapacaklara yardımcı olabilirim.

Saygılar.

Önce bir taban betonu  döktüm, sonra parke taşı ile taşıma duvarı ördüm. Taban betonu moloz ve demirle güçlendirildi.

,

Duvarların üstüne fırının oturacağı beton atıldı, yukarıda görülen deneme için yapılan harçsız örmedir. Bundan önce taban betonun üzerine 10 cm kalınlığında havuz yapılıp altına cam kırıkları ve üzerine 30 kg kaya tuzu serilmiş fırın duvarları daha sonra işlenmiştir yine bol demir ve çimentolu, sonra üstüne fırının yan ve arka duvarları ateş tuğlası ile örülüp kalıp kullanarak yine ateş tuğlasından kemer örüldü.

 

Tabliye betonunu üzerinde cam ve tuz havuzu görülmektedir. Tuğla işleminden sonra üzeri ısıya dayanıklı özel bir sıva ile kaplandı.

 

Sıvadan sonra üzeri iki kat aliminyum folye arasına cam yünü ile izolasyon uygulandı. Ve bunu üzeri tel kafesle sarıldıktan sonra 10 cm kalınlığında sıva ile kaplandı ayrıca arka ve yan duvarlar 10cm kalınlığında demirli betonla güçlendirildi.

 

Baca kısmı deneme için taşlar yapıştırılmadan dizilerek bacanın çekişi ve yanma kontrol edlmiş ilk denemede yanma ve mükemmel çekiş elde edilmiştir. Bir müddet bu şekilde pişirme işlemi yapıldı.

 

Dumanlar direk bacadan çıkmış bu da baca genişliği ve fırın ağzının açıklığı konusunda doğru yolda olduğumuzu gösterdi.

 

Önce yapıştırmadan deneme yaptım.

 

Ön cephe ve bacayı neyle yapacağımı düşünürken mevcut olan ve daha önce kuyu için kullandığım parke taşın denemeye karar verdim.

 

Daha sonra aniden dizmeye karar verdim. Taşların ebatlarının aynı olmayışı ve hızlı hareket etmemden dolayı yan duvarlar düzgün olmadı.

 

Ertesi gün yan duvarı kalasla teraziye alıp araları ufak taşlar ve harçla doldurup düzgün duvar elde ettim.

 

Resimde görüleceği gibi fırın kuyunun arkasında ve yer taşları kuyu çevresi ve fırın yüzü aynı taşlarla uyum sağladı.Aynı zamanda kuyunun etrafına oturak yaptım fırındaki üretim kuyu başında yenecek.

 

Sıralamaya konmayan bazı resimler kırık cam havuzu ilk harcın karılması vs.

 

Yine birgün lahmacun yaptık güzel oldu. Fırının hacmı konusunda bilgi isterseniz aynı anda orta boy üç lahmacun ve pizza pişirebiliyoruz.

 

Bir arkadaşın tarifi üzerine patlıcanlı kebap yaptık. Fena sayılmazdı.

  

Fırının önüne koymak için elimde hazır olan mermeri kullanmayı düşündüm fakat yakışmadı. Daha sonra kalıp yapıp komşuda olan kırmızı taş koymaya karar verdim.

    

Fırının temelini attıktan sonra diğer yabancı sitelerede ulaştım ve modeli onlara uydurdum. Ama sizin site bana ilham verdi. Fırın yüksekliğini taburede oturarak kullanmak için ayarladım belki 15 - 20 cm. daha yüksek olabilirdi, birde fırını kuyuya yakın kuyu çevresinde kullandığım taşlarla yaptım, çünkü kuyunun etrafında 8 kişilik yemek yeme yeri mevcut entegre olmasını istedi. Kuyunun arka cepheside yaptığm plana göre ahşap malzeme ile örülecek o da bitince yollarım. Ramazan dolayısiyle normal çalışmalarımı yapamıyorum. belki Eylül sonunda projeyi tamamlayabilirim.

Ethem bey ellerinize sağlık. Kuyu Başı fırınının en büyük farkı kubbenin tipi olmuş. Küresel kubbe yerine silindirik kubbe yapmışsınız. "Masonry" de denilen silindirik kubbe tipi, Avrupadan Amerikaya giden göçmenlerin ilk yaptıkları fırınlarda uygulanmıştır. Hala bu tipte pek çok fırın var. Pek çok da yeni fırın yapılıyor.

Size ve ailenize kuyu başında sağlıklı, neşeli, mutlu, keyifli günler geçrmenizi diliyoruz. Fırın kardeşliğine katılan her yeni fırın ile bizler de keyifleniyor, memleketin bir köşesinde daha, şayet yolumuz düşerse yiyecek bir lokma ekmeğimiz olduğunu düşünüyoruz.

Fırın Kardeşliği - Halil beyin fırını

Fırın kardeşliğimizin yeni bir üyesi var. Bu kez Aydın Germencikten. Sözü Halil beye bırakıyorum.

"Merhaba, ben Aydından Halil Erol. Aydın İli Germencik İlçesi Mursallı Kasabasında Sağlık Memuru olarak çalışmaktayım. Aslen Konya /Beyşehir/Üzümlü kasabasındanım. Çalışmakta olduğum Mursallı Kasabası halkı Selanikli ve Arnavut göçmenlerden oluşmaktadır. Kasabadaki bir çok evde fırın bulunmakta, fırınlarda çok lezzetli börekler, ekmekler ve yemekler pişirilmektedir. Asker olan babam emekli olduktan sonra İzmir’e yerleşti. Buca ilçesine bağlı Demirci köyde 10 dönüm zeytinlik aldık, içine evimizi yaptık.

Yaz tatillerinde babam ve annem bahçede oturduklarından fırsatım olduğunda hafta sonlarında ziyaretlerine gidiyorum. Bahçemize bir fırın yapmaya karar verdik. Fakat nasıl yapılacağı konusunda fikir sahibi değildik. İnternette sizin sitenizi gördüm ve inceledim. Artık fırın yapabileceğimiz kanaatine varınca hazırlıklara başladık.

Bahçemizde yeteri miktarda harman dolgu tuğla vardı. Cam kırıkları biriktirmeye, aramaya başladım, Birkaç gün içinde 2 koli dolusu cam kırığı topladım. İzmir de bulunan kardeşim 25 kg. Kaya tuzu temin etti. Babam da bahçeye 2 torba çimento hazırladı. Ayrıca 12 teneke perlit aldık. Bu arada ben bulunduğum köyden eski evlerden kerpiç kalıpları ve bir miktar tuğla ve cam kırıklarını alarak İzmir’e gittim.

20 Haziran 2009 günü fırın yapımına başladık. 150x160 cm. temelinden işe başladık dış duvarlarını dolgu tuğlayla 80 cm. yükseltip içini bahçeden topladığımız taşlarla doldurduk. Taşların üzerine ilk tesviyeyi çakıl ile yaptık sonra 2 sıra tuğla tekrar ördük birinci tuğlanın hizasına kadar cam kırıklarını döşeyip üzerine kaya tuzunu döküp tekrar tesviye yaptık. Ateş tuğlası almadığımızdan dolgu tuğlanın düzgünlerini seçip beton bir duvara sürterek tırtıklı yüzeylerini düzleştirdik ve tabana döşedik. İlk aşamayı tamamlamış olduk.

Şapkalı babam Emekli Asker, kareli gömlekli Kardeşim serbest Avukat, açık renk gömlekli olan ben.

Kartondan 1 metre çapında bir daire çizip fırın tabanına yerleştirdik. Etrafına kapı yeri haricinde tuğlaları dik olarak yerleştirdik. Dik tuğlaların arkasına yatık tuğlaları döşeyerek aynı yüksekliğe ulaştık. Tuğlaları perlit ve çimento karışımından elde ettiğimiz harç ile ördük. Bu arada eski soba kovalarından iki tanesini açıp, kesip  30 cm. eninde saç elde ettik ve iki saçı 120x30 cm. olacak şekilde üst üste koyup muhtelif yerlerinden delerek çivi yardımı ile birbirine perçinleyip giriş kapısının üstüne koymak için saçımızı hazırladık ve giriş kapısına yerleştirdik. Bu arada 21 haziran akşam üstü oldu ve benim hafta sonu tatilim bitti.

Artık Aydın a gitme vakti gelmişti. Ve işin kalanı babama kaldı. Kardeşimde hafta içinde çalıştığından fırını babam tamamlayacak veya hafta sonuna kadar bekleyecekti. Allah razı olsun babam fırını tamamlamış. Anlattığına göre aynı seviyeye gelen kubbe duvarına tuğlaları içe bakacak şekilde ve arka tarafına yükselterek dolanıp kubbeyi tamamlamaya başlamış  kubbe yüksekliği 40 cm. yi geçtikten sonra iki ucu  yan duvarlara basacak şekilde bir demiri fırının içine yerleştirmiş, daha sonra oraya bir şeyler asarak pişirmek için ve kubbeyi tamamlamış en üst birkaç tuğlayı destek olsun diye çuvala kuru ot doldurup fırının içine koymuş ve kubbeyi tamamlamış.

Fırın ön kapısını sağ ve soluna iki uç uca tuğla örüp fırın ağız yüksekliği seviyesine ulaştıktan sonra duvarın üzerine 2 tane demir koyarak fırın ağzından çıkan dumanın çıkması için bacayı örmeye başlamış ve bacayı da bitirmiş. En üste 2 tane kiremit i karşılıklı çatarak bacayı tamamlamış. Daha sonra fırın ön duvarını ve fırın kaidesini perlitli ve çimentolu harç ile sıvamış. Kubbeyi benim Aydından getirdiğim kerpiçleri eritmiş ve karşı ormandan getirdiği beyaz pekmez toprağı ile karıştırıp elde ettiği çamur ile 3 kez sıvamış. Ve fırın ağzına saç kapak hazırlayarak fırın yapımını bitirmiş. Ellerine sağlık çok da güzel olmuş.

3 Temmuz günü hafta sonu için İzmir’e bahçeye gittik. Fırını bu arada babam iki kez çalı ile hafif yakmış. Ertesi günü fırını iyice yaktık, tahminen 2 saat. Ateş tamamen köz olduktan sonra fazla közleri aldım. Kalan közleri fırının iki yanına yanaştırdım. Babam 3 tane tavşan kesip hazırlamış. Sos ile tavşanları yağlayıp kanca yardımı ile fırın içindeki demire astık,  Kasaptan keçi eti aldık kasabın önerisi üzerine keçi etini az haşladık. Haşlama suyuna Sulu şekilde pilav hazırladık ve bir tepsiye döktük. Haşlanmış etleri pilavın üstüne döşedik. Fırının taban ısısı yüksek olduğundan pilav kurumasın diye tabana üç ayaklı demir yerleştirip etli pilavı üzerine koyduk. Bu arada annem ve eşim bir tepsiye ekmeklik hamur mayalayıp hazırlamışlardı. Onu da fırın kapısının hemen önüne koyup fırın kapağını kapattık ara sıra ekmek tepsisini çevirdik. 30 ila 45 dakika içinde tüm gıdalarımız pişti.

Artık her şey hazırdı, sadece yemek kalıyordu. Annem, babam, eşim, öğretmen olan kızım, üniversitede okuyan oğlum ve o an ziyaretimize gelen amca oğullarım ve çocuklarıyla beraber yedik ve herkes çok beğendi. Fırınımızın yapımında sizlerin sitelerinden faydalandık teşekkürler. En büyük emek babamın onun ellerine sağlık Allah razı olsun ve başımızdan eksik etmesin. Ertesi gün fırın kubbesinde yanma sonucu meydana gelen çatlakları tekrar çamur ile sıvadık. Fırınımız çok ekonomik oldu. Dolgu tuğlalara para vermedik zaten yeterli vardı. 2 torba çimento 12 TL. 12 teneke perlit: 12 TL. 25 Kğ. Tuz 6 TL. 24 baca için ince blok tuğla 6 TL. başka para ile bir şey almadık . Şimdi fırının içinde yanan közleri küremek için bir demir yaptıracağım. Birde fırıncı küreği temin edeceğim. Ayrıca yağmurlar başlamadan fırını üstünü çatı ile kapatıp ön duvarını seramik ile kaplayabilirsek çok uzun ömürlü olacağı kanaatindeyim.

Bu siteye mesaj gönderen herkese selamlar.
halilerolersus@hotmail.com "

Fırın tutkusu tuhaf bir şey. Neredeyse insanoğlunun, adı konmamış, tuhaf bir içgüdüsü diyeceğim. Meyvelitepe'ye ulaşım istatistiklerinin hala yarıdan fazlası köy fırın yapımını araştıranlara ait. Kardeşliğimizin pek çok üyesi oldu. Bunlar, fırınlarını yapıp bizle ve okuyanlarla paylaşmak isteyenler sadece. Bir de bize zaman zaman sordukları sorulardan yapıldığını bildiklerimiz var. Elbette, çok daha fazlası bilmediklerimiz de var :)

Hali beyin fırını daha çok babasının elinden çıkmış gibi. Halil bey daha çok malzeme temini ve planlama tarafında kalmış. Tabii, halil beyin eşini ve kardeşini anmadan olmaz. Yaparken de, yakıp yemekler pişirirken de, mutluluk ve keyifle pişenleri yerken de tam bir ekip çalışması olmuş. Fırın başında yiyecekler pişirip, hemen oracıkta, hep birlikte yemenin tek başına bir mutluluk kaynağı olduğuna inanıyorum.

Halil bey, başta fırını kendi elleriyle yaparak, her tuğlasını, harcını koyan babanız olmak üzere, size ve ailenize uzun ömürler, fırın başındaki mutluluğunuzun daim olmasını diliyoruz.

Fırın Kardeşliği - Mehmet beyin fırını

"... bir gün baktım ki, hayatın tüm güzelliklerini gündelik telaşların arasında ıskalayıp geçiyoruz, hiç zevk almadan yaşadığımızı sanıyoruz ..." diyor Mehmet bey. Nedense bize çok tanıdık geldi. Sözü fazla uzatmadan Mehmet beye veriyoruz.

Merhabalar,
Köy fırını yapmak için araştırmalar esnasında aramalarım sonucu meyvelitepe bloğuna rastladım. İyi ki de rastlamışım diyorum. Fırınımı yaparken tecrübelerinizden bolca faydalandım. Sizin deneyimlerinizin üzerine bende birazcık fikirler üretip ekleyerek basitçe fırınımı yaptım. Naçizane olarak bende deneyimlerimi paylaşarak fırın kardeşliğinize katılmak istiyorum.

Öncelikle kendimi tanıtarak başlamak istiyorum. İsmim Mehmet Kodaş, Kütahya ilinin Tavşanlı ilçesinde yaşıyorum. Esnaflık yapıyorum. Bir gün baktım ki, hayatın tüm güzelliklerini gündelik telaşların arasında ıskalayıp geçiyoruz, hiç zevk almadan yaşadığımızı sanıyoruz ve ömrümüzü hiçler uğruna heba edip gidiyoruz ve kararımı verdim.

Küçük bir arazi alıp orada doğayla baş başa kendi ürettiğimi tüketerek ve kendi kendine yetecek bir hayat yaşamak, bu konuda planımı oluşturuyorum. Bu düşünce yaklaşık olarak 5 yıl öncesine dayanan bir hayalimdi. Şimdilerde bu hayalimin % 70 ini başarabildim. Dubleks bir ev yaptım, su ihtiyacımız için kuyu açtırdım, bahçesini ekilebilir hale getirdim, her meyveden birer ikişer ağaç diktim, bilumum sebzelerin fidelerinin dikimini yaptım vs.

Sıra hep özlemini çektiğim köy fırınını yapıp mis gibi kokan ekmeğinden, pidesinden güvecinden simitinden yemekti. Onun için kollarımı sıvayıp işe koyuldum. İlk aşama bu işi nasıl yapacağımdı ve örnek projeler varmıydı?

Bu araştırmalarım sonucu meyvelitepe bloguyla tanıştım. Ben sürekli fotoğraf çeken birisi değilim, o sebepden aklıma geldikçe fotoğrafladım. Ekte size fotoğraflarımı da gönderiyorum, siz gerekli yerlere monte ederseniz sevinirim

Şimdi sırada fırın yapım aşamalarımız var:

İlk önce fırını yapacağımız yer tespitini yaptık. Topraktan, rutubetten etkilenmemesi için önce 100cm ye 125cm olan taban betonumuzu attık. Onun üzerine 3 sıra normal inşaat tuğlasını ördük. Yaklaşık 70cm yerden yüksekliği elde etmiş olduk. İçerisine taş toprak ne varsa doldurduk. Bize esas dolguyu yapacağımız 5 cm boşluk kaldı. Oraya da cam kırıkları ve üzerine 15 kg tuzumuzu serdik (bu arada fırınımızın yapım aşamasında taban betonu hariç tüm harcı sarı toprak ve saman karışımından yapılan mayalanmış çamurdan yapıyoruz ).

Fırınımızın tabanına gelecek olan 25*25 cm ateş tuğlalarını zeminimize döşüyoruz. Döşeme işleminde, tuz serdiğimiz kısımlara hiç çamur koymadan direk tuzun üzerine, diğer kısımları ise çamurumuzla yapıştırıyoruz. Bu şekilde taban tuğlalarımızı terazisinde döşedikten sonra sıra fırınımızın kubbesini yapmaya geliyor. Bu işin en zor kısmı diye biliriz çünkü kubbe yaparken tuğlalarımızı içe doğru yatırarak kubbeyi tamamlamamız gerekiyor. Bu aşama bizi biraz zorlayacak diye düşünürken, meyvelitepe fırınının yapım aşamasında rastladığımız strafordan yararlanmak aklımıza geldi. Bu fikri biraz daha geliştirerek strafordan kubbenin kalıbını hazırladık. Planlarımıza göre fırınımızın iç çapı 90cm, kubbe yüksekliği 45cm, fırın ağız genişliği 40cm, fırın ağız yüksekliği de 25cm olacaktı. Aldığımız 1 paket 2lik straforumuzu bu ölçülere göre portakal dilimleri şeklinde kesip, koli bandıyla yapıştırdık. Fırınımızın kubbe kalıbını tamamen oluşturduk. Bu işlem ileriki aşamada kubbe yaparken bizi hiç zorlamayacağı gibi nemli kum kullanmak zorunda da kalmayacaktık ve öylede oldu. Hazırladığımız kalıbımızı taban tuğlalarının üzerine koyduk. Çamurumuzla tuğlaları kalıbımıza dayaya, dayaya kubbeyi çevirdik, kalıp sayesinde hiç zorlanmadık. Fırınımızın ağzı için tenekeden kesip kıvırmak suretiyle 5cm eninde 90cm uzunluğunda parçamızı elde ettikten sonra onu fırının ağzına yerleştirdik. Bunu yapmak bizi kubbenin ağız kısmını dönerken faydalı olduğu gibi fırını kullanma aşamasında fırın küreğinin kenarlara çarpmasına karşıda koruyacak, ağzımızın çabuk deforme olmasını geciktirecekti.

Kubbemizi bitirdikten sonra üzerini güzelce çamurumuzla sıvadık. Sıra bacamızı çıkmaya gelmişti. Fırın ağzımızın dış kenarlarında uzunluğu 50cm, eni 25cm olacak şekilde tuğlalarımızdan ağız yüksekliğini geçecek şekilde bacamızı ördükten sonra elimizde fazla bulunan hazır baca tuğlalarından faydalanalım diye bacamızı onlarla yükselttik. Birkaç gün kurumaya bıraktıktan sonra fırınımızı deneyip eksik ve hatalarımızı görelim diye yakıp denemelik pide ve ekmeğimizi pişirelim dedik.

Öncelikle fırınımızın içinde kalan strafordan kubbe kalıbımızı kırarak çıkarmaya çalıştık. Erişemediğimiz yerlerde kalanları da kâğıt, karton parçası, çalı, çırpı gibi yakabileceğimiz kalorisi az yakacaklarımızı yakarken yanıp gitti zaten. İlk gün bu şekilde basitçe yaktık. Hem kalıbımızı çıkarmış, fırınımızın iç kısmını da ilk defa görmüş olduk. İç kısmı çok güzel olmuştu. Hiç hatayla da karşılaşmadık. Ertesi gün fırınımızı tekrar yaktık. Bu sefer ekmek ve pide pişirerek denemek için ve baya sağlam yaktık. Benim tahminimden fazla odun yakıldı ama fırınımız artık tamamen kurudu diyebilirim. Önce pidelerimizi pişirdik, sonra denemelik ekmeklerimizi pişirdik. Fırınımızın ilk pişirdiği pide ve ekmekler olmasına rağmen süper olmuşlar, çok ta lezzetliler. Çektiğimiz emeğe değdiğini düşünüyorum.

Niyetimiz ilk fırına başlarken öylesine alelusul bir fırın yapıp, çok özen göstermeden, fazla maliyete kaçmadan işimizi görmekti. Fırına baca koymayı, üzerine çatı yapmayı falan düşünmüyordum. Ama yaptığımız fırın öyle güzel oldu ki, baca yapmayı ve çatı yaparak muhafaza etmeyi hak ediyor. Önümüzdeki günlerin yaz olmasından dolayı şimdilik çatısız idare edeceğiz, ama mutlaka çatı yapmam gerekiyor.

 

Pişirme işleminden sonraki gözlemlerimiz:

Bu şiddetli yakma esnasında kubbenin sıvasında küçük birkaç çatlak oluştu. Onları tekrar kalın bir sıvayla kapatacağım. Niyetimiz kubbeyi izocamla yalıtım yaparak tekrar sıvamaktı. Kubbenin tabandan önce kızmasından dolayı bu fikirden vazgeçip, sadece kalınca çamurla sıvayarak taban ve tavanın eşit zamanda kızmasını sağlamayı düşünüyorum. Bacamız biraz kısa geldi. Çekiyor ,fakat biraz daha yükseltsem daha iyi olur düşüncesindeyim. Baca tuğlalarıyla yükseltme artık risk taşıyacağı için, eski soba borularıyla seyyar olarak yükseltip çıkarmak daha mantıklı geldi. Fırın ile deneyimlerim şimdilik bu kadar.

 

Hoşça kalın,
Selamlar. 

Fırın Kardeşliği - Faruk Hocanın Fırını

Fırın kardeşliğimizin yeni bir üyesi var. Adı, "Faruk Hocanın Fırını". Faruk Hoca, geçtiğimiz Cuma günü bize mesaj ile ulaşarak fırının hikayesini ve adım adım yapım aşamalarını gönderdi. Yeni bir fırının yapılmasında bir nebze olsun yardımcı olmuş olmaktan yine çok mutlu olduk. Bahçedeki bir fırının tüm dünya ülkelerinde ve her kültürde, neredeyse içgüdüsel tutku olduğu savımız bir kez daha güçlendi.

Sözü, daha fazla uzatmadan Faruk Hocaya bırakıyoruz.

Merhaba

Ben Faruk Arslan. Ankarada görev yapan bir öğretmenim. Akyurt Balıkhisar köyünde küçük bir bahçem var. Bu mütevazı bahçemde hafta sonları hobi olarak sebze ekip yetiştiriyorum. Bahçeyi aldığımdan beri bahçeye bir fırın yapmayı planlıyordum. Ancak nasıl yapacağımı bilmiyordum. Fırının nasıl yapılacağını araştırırken bacanağım sizin sitenize rast gelmiş. Beni bu siteden haberdar etti. Sitedeki bütün fırınları ayrıntılar ile inceledim ve çıktılarını aldım.

İnşaat işlerinde çok mahir olan enişteme çıktıları gösterdim.fırın yapmanın kendisi için kolay olacağını söyledi.ben uzun zaman önceden sırf bu iş için harman tuğlalarını hazırlamıştım.bir miktar ateş tuğlasıda vardı.bir miktar ateş tuğlasınıda abimden aldım.

Önce fırının yerini belirledik.mutfak balkonunun yanını bu iş için uygun gördük.kaldırım taşlarını 160*160 ölçüde yerleştirdik.üstüne harman tuğlalarını 8 sıra koyduk.beton için kalıp hazırladık

 

 

Pencere demirini kalıbın üstüne yerleştirdik

 

Betonu attık.

--

Betonun üstüne iki sıra tuğla ördük.

 

Camları birinci sıra tuğlanın seviyesini geçene kadar kırdık.

 

100 kg tuzu camların üzerine döktük. Zemini düzeltip ateş tuğlalarını döşedik. Gazeteden bir metre çapında dairemizi hazırladık.

 

Sonra ateş tuğlalarını dik olarak sıraladık.

 

Fırının ağzını 60cm yaptık. Arkasını harman tuğla ile destekledik.

 

Tuğlaların arkasını harçla destekleyip, kubbe eğimini yavaş yavaş vermeye başladık.

 

Kalıp yapmadan tuğlaları eğimli bir şekilde örmeyi sürdürdük.

Ana fırının giriş kapısını yaptık.

Fırınımız yavaş yavaş şeklini almaya başlamıştı.

Ön tarafa iki köşebent koyup bacayı üzerine oturttuk, baca kenarlarını destekledik.

 

Kubbenin çok az bi yeri kalmıştı. İki tane boş kovayı ters çevirip şekildeki gibi koyarak kubbenin tavanının son birkaç tuğlasını koyabileceğimizi düşündük. Eğimden dolayı tuğlalar kovalara deyip düşmeyecekti. Bu kovaları koymasak bile kubbeyi kapatabileceğimizi gördük. Hiç kalıp koymadan, kumla kubbe yapmadan kubbemizi direk yapabildik. Bu biraz da eniştenin becerisiydi.

 

Bacanın tuğlalarını yükselttik.

 

Kubbenin tavanını bitirdik.

 

Kubbenin üstü ve etrafını ateş toprağıyla(şamot) sıvadık. Ateş toprağıyla suyu karıştırdık. Başka bir şey katmadık. Sonra fırının kenar tuğlalarını ördük.

 

Kenarları ördükten sonra ön tarafa estetik görünmesi için fayans döşedik.

 

Kubbenin üstüne izocam serdik. Sonra üstünü kuru toprakla kapattık. Sıra çatıyı yapmaya geldi. Çatı yapılmazsa fırınımızın ömrü kısa olacaktı. Eski bir somyayı ikiye kesip çatı iskeleti olarak tutturduk. Osb (sunta) yi onun üzerine tutturduk. Bir paket şıngıl ile çatıyı kapattık.
Fırınımız son halini aldı.

Bizde bir tutku halini alan fırını eniştemle bitirdikten sonra merakla fırınımızı denemeye geçtik. Kademeli bir şekilde fırınımızın ısısını bulması için birkaç gün üst üste yaktık. Üçüncü yakışımızda 3 çuval odun yaktık ve ilk ekmek denememizden başarılı bir sonuç elde ettik.

Yok böyle bir tat diyerekten pişirdiklerimizi afiyetle yedik. Fırın konusunda tereddüdü olanlar ya da yapım konusunda yardım almak isteyenler(Ankara civarındakiler), merak ettiklerini bize sorabilirler.

Tel:0312 xxx xxxx,  0312 xxx xxxx

Cep:0534 xxx xxxx

Yerimiz ise balıkhisar köyü hilal marketten Faruk hoca diye sorulabilir.

Yaklaşık malzemeler

• 4 torba çimento
• 3 kepçe 0-3 kum
• 3 torba kireç
• 700 harman tuğla
• 120 ateş tuğlası
• Eski bir somya
• Çatı alti bir plaka OSB
• Bir kutu şıngıl
• Tuz
• 4 kasa cam kırığı

Faruk Hoca ve eniştesinin ellerine sağlık. Fırın çok güzel olmuş.Yukarıdaki telefon numaralarını şimdilik yayınlamıyoruz. Faruk Hocaya ulaşmak isteyenler yorum bırakarak soru sorabilirler, iletişim isteklerini iletebilirler ya da bize e-posta gönderirlerse Faruk Hocaya iletiriz.

Fırın Kardeşliği - Silikon Vadisi Fırını

Bir kaç gün önce Burak Epir beyden bir mesaj aldık. Mesaj taa Amerikadan, Silikon Vadisinden geliyordu. Burak bey kendini, deneyimlerini paylaşan bir mutfakçı olarak tanımlıyor. Mesajında uzun uzun yazmak yerine, kadikalesi.blogspot.com adresinde yayınladığı Ast-chı isimli günlüğündeki Silikon Vadisi fırınının yapım hikayesini yazdığı yazının linkini vermiş.

Burak bey, bu yazısında Meyvelitepe fırınından çok önce yapmış olduğu fırının yapım aşamalarını anlatıyor.

Sunday, January 11, 2009
Tas Firin yapimi

Bostancik blogundan ulastigim Meyvelitepe blogunu gorunce kendi firin yapma deneyimimi aslinda cok yuzeysel paylastigimi fark ettim. Eskiden mecburen ve gunumuzde nadiren kullanilan tas firinlardan ozenerek, 5 sene once bende bir firin yaptim.

İlk olarak kisitli alanimin neresine yapacagima karar verdim. Bahcenin arka tarafinda cim ile bahce
citinin arasindaki yeri sectim. Cikacak dumanin evden mumkun oldugu kadar uzakta olmasi ilk dusuncemdi.

Aralik ayinin 3. haftasi tatildeyken havalarin guzel olmasini firsat bilip gerekli olan malzemeleri aldim.

Alt taraf icin normal kil tugla
Kubbesi icin yarim kesilmis ve
normal firinlanmis kil tuglasi
Pisirme zemini icin ates tuglasi
Cimento
Harc icin ince kum
Kirec
Kalinca bir kontraplak

Temelin saglam olmasi icin zeminin dumduz olmasina dikkat ettim. Daha sonra 8 kat tugla dizdim ve harcimin kurumasini bekledim. 8 kat daha tugla dizdikten sonra bunun icini doldurmaya geldi sira.
En alti cakil taslarini ile doldurdum, bu yagmurlarda alttan nem cekmesini onlemek icin.
Bunun uzerine 12 tane buyuk tas koydum. Taslarin arasindaki bosluklari ince kumla 10. tuglaya kadar doldurdum.

 

Yazının tamamını burada yayınlamayacağım. Silikon Vadisi fırınının yapım aşamalarını ve hikayesinin tamamını okumak isteyenler Kadıkalesinde Ast-chı'yı okuyabilirler.

Sİlikon Vadisi fırınının bir özelliği de kubbenin yapılış şekli. İtalyan ve Anadolu tarzlarından farklı olarak yarım küre şeklinde değil, yarım silindir şeklinde yapılmış. "Barrel Vault" denilen bu tarzı Türkiyede hiç görmedim, ancak  Avrupadan Amerikaya giden ilk göçmenler fırınlarını hep bu tarzda yapmışlar. Sanırım Amerikadaki bahçe fırınların önemlice bir bölümünde bu tarz kullanılıyor.

Bahçesine fırın yapmak istiyenler için hoş bir örnek olabilir. Kubbenin yapılması küresel kubbe yapmaktan daha kolay görünüyor.

Kadıkalesinde sadece fırın yok. Bir de tandır var. Bunların yanısıra uzman bir deneyimin paylaştığı çok güzel tarifleri unutmamak gerek.

Zeytinli ekmek tarifini hemen denedik. Bahçemizin ağaçlarından yaptığımız sele zeytinlerinden Ast-chı'nın tarifine göre yaptığımız zeytinli ekmek çok güzel oldu.

Bu hafta her sabah iki dilim zeytinli ekmek ve bir bardak çay mükemmel bir kahvaltı oldu. Katığı içinde olan çok lezzetli bir ekmek, çok da pratik. Ast-chı'nın diğer tarifilerini de adım adım deneyeceğiz. Hepsi de çok güzel görünüyorlar.

Teşekkürler Burak bey.

Fırın Kardeşliği - Kayısılı Tepe Fırını

Fırın kardeşliğimiz git gide genişliyor. Daha önce bizimle hiç irtibat kurmamış, dolayısıyla da önceden hiç haberimiz olmayan bir arkadaşımız Meyvelitepe fırınından yararlanarak kendi fırınını yapmış ve çok güzel bir yazı ile hikayesini bize gönderdi.

Kardeşliğimize her yeni katılım ile tekrar heyecan duyuyoruz. Kardeşliğimize katılan fırınların ortak özelliği, yapanların belki de yıllardır bir fırın yapma tutkularını gerçekleştirmek için nasıl bıkmadan, usanmadan, belki de aylarca, kendi elleriyle, bazen ailelerinin de katılımıyla çalışıp yapmaları oldu.

Fırın kardeşliğini kurarken, bahçede yapılan odun ateşiyle yanan bir fırının kültürel bir olgu olmasının yanısıra, içgüdüsel bir tutku olduğunu biliyorduk. Fırınımızın bildiğimiz ve henüz haberdar olmadığımız başka pek çok kardeşi olduğunu biliyoruz.

Site istatistiklerinden gördüğümüz kadarıyla fırın yapımını anlatan sayfalarımızın okunma oranı %50'nin altına hiç düşmedi. Bu da fırınımızın başka pek çok kardeşi olacağını gösteriyor.

Kardeşliğimizin yeni üyesi Malatya'dan. Fırını yapan İbrahim beyin kendi sözleriyle okuyalım hikayesini.

"Merhaba tüm fırın kardeşlerine,

Ben İbrahim SİZER. Malatya’da görev yapan ve Malatyalı olan bir askerim. 8 yıldır Malatya da görev yapıyorum. Kendime ait 30 dönüm bir arazim var. 2003 yılında araziye kayısı diktim ve biraz da diğer meyve çeşitlerinden diktim. Kayısıcılık çok meşakkatli bir iş. Arazide su olmadığından ekstra yatırım yaparak su getirdim. Bugüne kadar çok masrafım ve çok uğraşım oldu.

Bahçe ile eniştemle birlikte ilgileniyorum. Tabii ben ancak izinlerde ve hafta sonları tatil günleri ilgilenebiliyorum.

Aslen Sivaslıyım. Sivas kültüründe fırın her köyün ortak değeridir. Köylerde kolektif kullanılan fırınlar mevcuttur. Fırın mahallenin ortak malıdır. Fırın yakıldığı zaman tüm mahalleye haber verilir ve imece usulü 3-5 evin 10 günlük ekmeği yapılır. Şu anda Sivasın Hafik ilçesinin Ekingölü Köyünde fırında ortaklaşa ekmek yapımı devam etmektedir. Ben de köye gittiğimde yapılan ekmeklerin kokusuna bayılırdım. Sivasın fırın kültürüne karşılık Malatya’nın tandır kültürü vardır. Tandırda ekmek ve bilik (bir çeşit yumurtalı yağlı ekmek) çok güzel olur. Yapılan tandır ekmeği kuru olarak muhafaza edildiğinden 6 ay rahatlıkla saklanabilmektedir. Kuru yendiğinde mide öz suyunu çektiğinden çok rahatlatıcı bir ekmektir.

Geçen yıllarda bahçeye evimin yanına bir fırın yapmayı düşündüm. İnternette ‘’Taş Fırın Ve Kara Fırın’’diye arama yaptım ancak birkaç resim dışında bir şey bulamadım. Bu yüzden bir süre bu fikrimden vazgeçtim.

Bu yaz eniştem gel buraya bir fırın yapalım dedi. Ben de benimde aklımda öyle bir şey var ama nasıl yapabileceğimi bilmiyorum dedim. O da fırıncılara sorarız öğreniriz dedi. Bu arada internette tekrar fırın olarak arama yaptım ve sizin ‘’Meyveli Tepe ‘’ile karşılaştım. Bu kadar ayrıntılı bir fırın yapımı olunca bizde de cesaret oluştu ve yapmaya karar verdik.

Öncelikle fırının yeri hakkında karar verdik. Evin arkasında köşe olan bir yer fırın için çok uygundu. Evin duvarlarını sıva yaptırdığım zaman bu belirlediğim yeri sıva yaptırmadım. Duvarını tuğla ile ördüm üzerine de kalıp atarak inşaat demiri ile döşedikten sonra beton attık. Demirler kapanana kadar harç atıp düzelttik ve bir fotoğrafçının tavan değişiminde çıkan cam elyaflı izolasyon malzemesini döşedik daha sonra yaklaşık 10 cm gelecek şekilde betonu attık.

Resimde görüldüğü gibi fırının yeri hazırdı. Şimdi esas mesele fırının nasıl yapılacağı idi. Malatya’da fırın için gerekli olan malzeme sordum ve çok pahalı olduğunu gördüm. 1 torba şamot 25 ytl, 5x20 tuğla 2 ytl. Tam bu sırada bana Ankara'da görevimle ilgili kurs çıktı ve Ankara’ya gittim. Burada yapı marketleri dolaştım. Sadece KOÇTAŞ’ta ateş tuğlası ve şamot vardı ve fiyatı çok uygundu ancak kalmamıştı. Oradan İstanbul'a geçtim. Dayım 7 yıldır felçli bir ziyaret edeyim dedim. Onu ziyaretten sonra kayınbiraderlerde kaldım ona fırın fikrimizi anlattım. Onunda Karamürsel Hersekte 4 dönüm kadar yeri var kendisinin de bir fırın yapacağını çıkma tuğla biriktirdiğini söyledi. Şu anda da kendisinde bir miktar tuğla olduğunu ve alabileceğimi söyledi. Tuğlalara baktım 20-30 tane kadar ve ikiye bölünmüştü. Tabi bu kadarı yetmezdi ama olsun genede iyidir dedim. Ertesi gün gideceğimden kayınbiradere bir KOÇTAŞ  yapı markete gidelim de tuğla alayım dedim. O da olur dedi. Sabah oldu kayınbiraderim cep telefonu ile konuşurken bana oğlunun bir cam atölyesinde arızalı araç için gittiğini orda fırın değiştirildiğini kaç tane tuğla lazım olduğunu sordu. Bende uykulu uykulu ne kadar varsa getirsin dedim. Gelen miktar 53 tane idi tuğlalarda çok iyi durumda idi daha fazla yokmuydu diye birde sitemde bulundum ancak oğlu tuğlaların olduğu yerde çamur olduğunu almakta zorlandığını söyledi ve olanları paket yaparak otobüs terminaline geldik. Tüm tuğlalar 200-250 kg. dı taşımak dahi çok zordu. Otobüse verirken baya zorlandık. Almak istemediler. 40 ytl ücret vererek kabul ettirdik.

İstanbul’dan gelen tuğlaların yetmeyeceği endişesi ile 25 adet tuğlada Malatya’da aldım tabii şamotu da buradan aldım. Yeni tuğlaları tabana döşedik. Sizin vermiş olduğunuz ölçülere riayet ederek harcı hazırladık. Taban tuğlasını döşemeden tabana cam ve kaya tuzu yerleştirerek 5 cm. daha beton attım. Fayansçı olan bir arkadaşımı getirerek terazili bir şekilde taban tuğlalarını döşedik Taban tuğlası döşemek yarım günümüzü aldı.

Taban tuğlalarını döşedikten sonra 1 hafta sonra fırının duvarlarına başladık.Yaptığımız hesaplara göre tuğlaların yetmeyeceğine karar verdik ve 3 sıra tuğlayı harman tuğla ile örmeye karar verdik. Duvar ustalığını ben yaptım eniştemde hem danışmanlık hem de harcın hazırlanması görevini aldı.

Fırının yapımında tamamen sizin fırını örnek aldık. Çapını 1 m yaptık. Bir çiviye ip taktık.1/2 m ölçerek fırının merkezinden ucunda odun kömürü ile daire çizdik. Bu çizgi üzerinden duvarları örmeye başladık.

Sizin fırına strafordan kalıp yapmıştınız biz yapmadık çünkü ben biraz kendime güveniyordum hem de İstanbul’dan getirdiğim tuğlaların büyük bir kısmı kubbe tuğlası idi. Fırının ağız kısmında kullandığım tuğlalardan belli olmaktadır. Tuğlaları ördükçe fırın oluşmaya başladı. Belli bir yükseklikten sonra içine kum doldurma gereği duyduk.

Fırının içine bir torba perlit koyduk. Taşıması ve çuval içerisinde boşaltılması kolay olduğundan iyi bir dolgu malzemesi oldu. Onun üzerine de ince kum doldurarak kubbenin şeklini verdik. Örmeye devam ettik.

 

Fırının giriş kısmını yapmak oldukça kolay oldu. Çünkü tuğlalar kubbe tuğlası olduğundan şekli kendisi alıyor. Ben sadece destek yaparak aralarını harçla doldurdum.

 

Bu şekilde içi dolu iken kubbeyi oluşturduk. Ateş tuğlası yetmediğinden kubbeye de harman tuğla kullandık. Evin duvarı ile fırın arasına izolasyon malzemesi koyduk. Bundan sonra fırının dışı ile ilgili işlerle uğraştık.

Fırının dış duvarını örerek fırını kapatmaya başladık. Fırının üstüne izolasyon malzemesi koyduk ve çakıl taşıyarak duvarı ördükçe içini doldurduk. Bu     şekilde fırının dış duvarını ördük fırını tamamen kapattık.

Sizin gibi fırının bacası için köşebentten baca tuğla hamili yani taşıyıcısı yaptırdım. Baca tuğlalarını bu demirin üstüne oturttum. Fırının önüne barbüke yerini de aynı ölçülerle yaptık. Barbüke yerinin tuğla kalıbını mdf den yaptırdım. Baca demirinin olduğu yere siz ince ateş tuğlası kullanmışsınız ben çıkma mermer kullandım. Oradaki ölçülere göre kestim ve yerleştirdim. Bilmiyorum nasıl oldu.

Bu arada hava bozmaya başladı ve yağmur yağıyor sadece hafta sonumuz olduğu için ve önümüzde kış olduğundan bir an önce fırını bitirmeyi istiyorduk Hatta hedefimiz kurban bayramı tatilinde burada ekmek yapacaktık. Fırının önünü de ördükten sonra sadece barbüke yerinin tabanı kaldı.

Kurban bayramı öncesi hafta sonu bahçeye gelerek barbüke yerinin kalıbını çıkardık. Eniştem ben ve yeğenim yaptığımız işin heyecanı ile kağıt ayarlayarak fırını yaktık.Bahçeye gelirken elektrikli fırında pişirmek üzere balık almıştık. Evde elektriklerin kesik olduğunu gördük biz de fırının önce kağıt sonra çırpı daha sonrada odun yakılması sırasına aldırmadan balığı fırında yapma kararı aldık ve yavaş yavaş  ateşin şiddetini arttırdık. Ateşi yaktıkça heyecanımız artıyor yaptığımız işten gurur duyuyorduk.

Fırınımız tamamlanmış ve içinde balık bile pişirmiştik. Balık piştikten sonra semaverde de çay demledik 1-1,5 aydan beri yaptığımız işin tatlı yorgunluğu ile yemeğimizi afiyetle yedik.

 

Bayramdan sonraki cumartesi günü akrabamız olan köy fırınından iyi anlayan Zeynep Ablayı bahçeye götürerek bize cevizli kömbe yapmasını istedik. Oda kabul etti eniştede ayrıca ablama hamur yaptırarak ekmek yapmayı deneyeceğiz. Birde fırın küreği aldık. Fırının ağzına kapak yaptırdım. Sadece barbüke yerinin tabanı kaldı. Onu da Belki bahara yaparım. Bir kısmını 2 x20 lik ateş tuğlası ve mermer kullanmayı düşünüyorum. 

Bu satırları yazdıktan sonraki gün bahçeye gittik. Fotoğraf makinesini de götürdük. Fırını yaktık. Ablam ve Zeynep Abla evde cevizli kömbeyi hazırladılar bu arada ablam evden hamur hazırlayıp getirmiş. Kömbeden önce ekmek pişirdik. Resim çekmek istedik ancak fotoğraf makinesinin bataryasının bitik olduğunu fark ettik.Herhalde küçük oğlum akşam fotoğraf makinesi ile oynamış bende kontrol etmeden yola çıktım. Fırının yanma görüntüleri ekmek ve cevizli kömbe  görüntülerini alamadık diye çok üzüldük. Ancak köyde 30 yılını geçiren Zeynep Abladan baya püf noktası öğrendik. Mesela ekmek yapmak için fırın yakıldığında içindeki ateş fırının değişik yerlerine gezdirilmeli imiş.Çünkü tek yerde yakıldığı takdirde ekmeğin altı tam olarak pişmiyor.Bazı yerler güzel pişerken bazı yerlerde ekmeğin altının çevirmek  zorunda kaldık.Fırın yandığı zaman kubbesi bembeyaz oldu.Bunu zevkle seyrettik. Hatta enişte yanarken sürekli fırının içine bakıp duruyor. Ben de ne bakıyorsun bir hata mı var dedim. O da yav o kadar güzel olduki bakmaya ateşin yanmasına ve kubbede ateşin dağılması görüntüsüne doyamıyorum dedi.Yalnız bu şekilde yandığı takdirde 100 ekmek yapabileceğimiz kanısına vardık.Bir daha fırını yakarsak 2-3 akrabaya haber verip hamur yapmalarını isteyeceğiz.Çünkü yandıktan sonra fazla odun gitmemektedir.    

Eve gelir gelmez hemen fotoğraf makinesinin bataryasını değiştirdim ve ekmek ve kömbelerin fotoğrafını çektim.

Köy ekmeği

 

Cevizli Kömbe

Bir dahaki sefere fırının ayrıntılı resimlerini göndereceğim.

 

KULLANDIĞIMIZ MALZEME  LİSTESİ

25 Adet Yeni Ateş Tuğlası    50 YTL

65 Adet Ateş Tuğlası             40 YTL

2  Torba Çimento                   13 YTL

1  Torba Kireç                          5 YTL

1  Torba Şamot                       20 YTL

300 Adet Harman Tuğla         30 YTL

Nakliyat                                  30 YTL

21 Adet İnce Ateş Tuğlası      25 YTL

Toplam                                  208 YTL

Bu arada birkaç dosttan sipariş fırın aldık bizim bahçemize de yapın diye. Vaktimiz müsait olursa yapmaya çalışacağız.Bu işte usta olduk nasıl olsa.

Tüm fırın kardeşlerini Malatya’ya bekliyorum. Fırında daha güzel şeyler yaparız Afiyetle yeriz."

İbrahim bey, Kayısılı Tepe fırını çok güzel. Köy ekmeği ve cevizli kömbeye bakılırsa çok da iyi çalışıyor. Fırını yapan sizin ve eniştenizin, ekmekleri ve kömbeyi pişiren ablanız ve Zeynep hanımın ellerine sağlık.

İnşallah uzun yıllar sağlıkla ve huzurla Kayısılı Tepe fırınını kullanırsınız. Kimbilir, belki çevrenizde başka fırın yapmak isteyenlere de yardım edersiniz. İnşallah biz de yolumuz düşerse uğrarız, bize de kömbe yaparsınız...

Fırın Kardeşliği - Şapkalı Fırın

Kardeşliğimizin yeni bir üyesi daha oldu. Esasında iki yeni kardeşimiz daha oldu ama bugün sadece birini tanıtacağız.

Tarık beye ilk sorumuz bir fırın yapmak nereden aklınıza geldi oldu yine.

"Yeni bir şeyler öğrenmek ve öğrendiğim şeyler sonucunda ortaya kalıcı bir nesnenin çıkması beni cezbeden bir konu.. Ayrıca, bahçemdeki fırın beni heyecanlandıran diğer uğraşlarımın, bütünün bir parçası idi.

Fırınımı, bahçemdeki salıncak, ağaçlarım, çiçeklerim ve nihayet doğal yaşamın bir parçası olduğu için yaptım. Tabii ki onun aracılığı ile hissettiğim odun dumanı kokusu, yiyeceklerinin lezzetlerini es geçmemek lazım." diye yanıtladı Tarık bey.

Hikayesinin geri kalanı için fırını planlayan, yapan ve Şapkalı Fırın ismini veren Tarık beye bırakalım sözü fazla uzatmadan.

"Merhaba Arkadaşlar,

Bu fırın kardeşliği çok güzel bir paylaşım yeri olmuş. Emeği geçenler ve paylaşanlar sağ olsunlar. Elleri dert görmesin. Bu güzellikler karşısında ben de benim hikayemi paylaşmak istedim. Ben aslında 2005’den beri netten araştırıyorum, inanır mısınız koca dünyada doğru dürüst bir şey bulamamıştım (belki de vardı da ben bulamadım). Halbuki biraz bekleseydim sizlerden çok şeyler öğrenebilirmişim.

Bacanın yerleşimini, fırın ağız açıklığını, yaz tatillerinde incelediğim köy fırınlarından esinlendim. Halen tamamlanmamış dış görünüşünü ise Yunan adalarındaki evlerin dış cephelerinde kireç kullanmalarından esinlendim. Her yıl bir kat kireçleme yaparak yağmura karşı dayanıklı bir yüzey elde etmeyi düşünüyorum. Estetik açıdan, koruma amaçlı bir çatı yapmayı düşünmedim. Fırının işlevsel olması yanında, mümkün olduğunca doğal malzeme kullanmaya özen gösterdim. Ayrıca, bahçemde kimliği olan bir obje olmasını önemsedim.

2007 aralık ayında komşulara söz verdim.. Şile-Ulupelit köyündeki müstakil yazlık evimizin bahçesinde, baharda fırın hazır olacak.. ekmek, tandır yapıp yiyeceğiz. Siz de kendi güvecinizi, ekmeğinizi, etinizi hazırlayıp, hep birlikte pişireceğiz yiyeceğiz dedik.

Fırını 2,5 ayda her hafta bir gün şehirden gelerek (şehirde yaşamak zorundayım), her gelişimde arabamın ufak bagajında taş, çimento getirerek tamamladım.

KULLANDIĞIM  MALZEMELER

Kullandığım malzemeleri genellikle, o anda en yakınımda olan malzemelerden (çit teli, dresena yaprağı, toprak gibi) kullandım.

Birbirine geçmeli refrakter tuğla, bahçe çit teli(2 kat, kemer kurulumunda), taş, çimento, kum, kireç, 1 torba refrakter harcı, killi toprak, dresena bitkisinin yaprakları (saman yerine), gazbeton (bacada ve fırın kapağında).

YAPIM İŞLEM SIRASI

İşlem sırası şu başlıklardan oluşmakta:

1. Temel açılması,
   
2. Temele drenaj yapılması
   
3. El arabası ile zorlukla taşınabilecek( bir kişi) taşlar ile çimento ve bir miktar beton demiri kullanılarak temel atılması, düzlenmesi
4. Odunluk kemerinin yapılması
5. Fırın inşası için platformun yapılması
6. Fırının iç tabanının yapılması
7. Fırının ağız kemerinin yapılması
8. Fırının kubbesinin yapılması
9. Çamur ile sıvanması
10. Sıvaya testi ve kiremit parçalarının gömülmesi
11. Kalın bir kireç tabakası ile kaplanması
12. Bacanın yapılması
13. Fırının bir tarafına çiçek havuzunun yapılması
14. Fırın ağzına kapak yapılması

Maalesef, o kadar dalmış ve kendimi bu işe konsantre etmişim ki, komşum ilk fotografı çekinceye kadar fotograflamak aklıma gelmedi. Halbuki, fotograflamayı genellikle ihmal etmem. Bu yüzden, üzülerek ilk aşamaların fotograflarını gönderemeyeceğim.

Temel ve drenaj yapılması gereksiz gibi görünmekle birlikte, bölgenin toprağının aşırı killi olması nedeni ile çatlamalara önlem olarak hassasiyet gösterdim. Bu toprakla mücadele birikimim sonucunda, şu benzetmeyi yapmak sanırım yanlış olmaz: Aşırı killi toprak, sanki deniz yatağı gibi altınızda sürekli oynuyor. Oynuyor, çünkü toprağın su tutma kapasitesi o kadar yüksek ki, topraktaki suya bağlı olarak toprakta hacim değişiklikleri, deniz yatağını andırıyor. Temele drenaj yapılmasına da aynı nedenden ötürü gerek duydum. Aynı amaçla, taşıyabileceğim kadar büyük taşlar kullandım.

 

Fırın yapımına hazırlık aşamalarında en fazla kemer yapımına kafa patlattım. Kumun üzerine kemeri kurmak, kilit taşını koyduktan sonra kumu boşaltmak; odun talaşı üzerine kemeri kurduktan sonra talaşı ateşe vermek, düşüncelerden bazıları idi. Sonuçta elimin altındaki bahçe telini(örgülü) kullandım. Ağırlık çekebilmesi amacı ile ikiye katladım. Fotograftaki odunluk kemerine(alttaki) benzer şekil verdim. Kemerin arka bölümünden başlayarak, kilit taşını koydukça, teli çektim ve kemeri öne doğru uzattım.

Daha sonra fırının üzerine oturacağı platformu taş, kiremit parçası, mıcır gibi malzemelerle elde ne varsa doldurdum.

Fırının iç tabanı için ince kum serdim, üzerine ateş tuğlasını harçsız döşedim.

Bacanın oturacağı fırın ön kemerini yaptıktan sonra, bir adet baca tuğlasını kilit taşı olarak kullandım.

Fırına gördüğünüz şekli vermeye, düz bir zeminde kubbe yapma denemeleri sırasında karar verdim. Yukardaki fotografta gördüğünüz gibi fırının ön ve arka yüzü düz, yanal yüzler kemer oluşturuyor. Yani, kubbe değil. Anlatım kolaylığı için bu forma kemer-kubbe diyelim. Bu fırın şeklini,  elimdeki refrakter malzemeden ve birleştirmesi daha kolay olması nedeni ile tercih ettim. Yukardaki fotografta, sıvalı ve bacasız olarak görülüyor. Aşağıdaki fotografta ise, bacanın oturtulduğu kemer ve fırının içi görülüyor.

Kemer-kubbenin yapımında, kilit taşının konulması öncesi herhangi bir  kalıp, dayanak kullanmadım. Kemer-kubbenin bir günde bitirilmesi ve kilit taşlarının konulması gerekiyordu. Şimdi bu yazıyı yazarken düşünüyorum da, bir yardımcım olsa çok yardımı olurdu. Her bir tuğlayı, harcı yerine koyarken fotograftaki platforma zıpladım. Oldu, olmadı, tuğla değiştir, tuğlayı kır, düzelt, tekrar zıpla… ertesi gün bacaklarımın ağrıları ciddi derecede idi. Ama, o günün sonunda kilit taşları yerlerine konulup, fırının şeklinin ortaya çıkması, bir düşün gerçekleşmesi, bir sarhoşluktu..

Daha sonra, bahçemdeki dresena bitkisinin yapraklarınının liflerini killi toprak ile karıştırıp elde ettiğim çamur ile kemer-kubbeyi 6-7 cm kalınlığında sıvadım. Bu amaçla, palmiye yaprakları, lifli diğer bitkiler, saman kullanılabilirdi.

Bu aşamada, fırını yağmurun etkilerinden korumak amacı ile çatı yapma fikrini beğenmediğimden dolayı, suya karşı iyi bir yalıtım malzemesi olan kireç kullanma fikri çerçevesinde bundan sonraki işlemleri sürdürdüm. Kirecin sıva ile temasını iyileştirmek için sıva içerisine kiremit parçaları çaktım ve kemer-kubbeyi 2-3 cm kalınlığında kireç ile kapladım. Her yıl kalın bir kireç badanası yaparak katmanlar halinde kireç taşı oluşturmayı ve böylece yağmura karşı dayanımını artırmayı planlıyorum.

 

Piyasada bulabildiğim bacaları kullanmak yerine, daha sevimli olması amacı ile şapkayı ve bacayı betondan döktüm. Duman çıkan delikli bölümü ise gaz beton kullanarak kendim şekil verdim. Sulu çimento ile badana yaptım.

 

Bu bölümler eğlenceli bölümler olması nedeni ile keyifli keyifli yavaş yavaş yaptım. Son olarak, fırın ağzına gazbetondan bir kapak yaparak fırını kullanılabilir hale getirdim. Fırının sol tarafına bir taş çiçek havuzu yaptım, içine yaprak güzeli, petunya ve küpe diktim. Diğer yanına taş çiçek havuzunu 2009’da yapmayı düşünüyorum.

 

Şu ana kadar, fırında 4 kez ekmek, 2 kez tandır, 1 kez bulgur pilavı ve 1 kez türlü güveç yaptım.

Fırını şu şekilde kullanıyorum. Fırının sol tarafı olan ateş bölümünde odun yakarak ve fırın ağzının açıklığını ayarlayarak minimum ısı kaybı ile fırını ısıtıyorum. Bu ısıtma işlemi yaklaşık 1-1,5 saat sürüyor. Odun yanıp duman çıkışı çok azaldıktan sonra pişecek malzemeyi fırına koyduktan sonra fırının ağzını gazbeton ile kapatıyorum. Gazbetonla ağzı kapatılınca fırının baca ile teması kesildiğinden ısı kaybı minimize oluyor. Bu şekilde, büyük Trabzon ekmeği, koyun but bölümü(çömlek içerisinde) rahatlıkla pişiyor.

Komşularımızla kararlaştırdığımız gibi herkes kendi hazırladığını attı fırına, sonra hep birlikte tadına baktık. Ama, 2008’de yaz çabuk bitti. 2009’da yeni fırın yemeklerine devam..:))

Sağlıklı kalın.

Tarık Erdal "

Tarık bey, elinize sağlık. Fırınınız çok güzel. Hatta masal sayfalarından çıkıp bahçenize konuvermiş gibi görünüyor.

Kardeşliğimize her yeni fırın katıldığında hem çok seviniyoruz, hem de tekrar tekrar hayret ediyoruz fırının nasıl bir tutku olduğuna. Tarık bey de diğer arkadaşlarımız gibi aylarca, arabanın bagajında birer birer malzeme taşıyarak, her bir detayı düşünerek, her probleme bir çözüm bularak, elleriyle yapmış fırını.

Hele kubbe bitip de ilk ateşi verdiğinde nasıl bir haz duymuş olduğunu, ilk pişenin buram buram kokusunu duyup, ilk tadına baktığında neler hissettiğini bilen bilir ancak.

Tarık bey, kardeşliğimize katıldığınız için teşekkür ediyoruz. Fırınınızı güzel günlerde, sevdiklerinizle birlikte, mutlu huzurlu yakmanızı diliyoruz.

Fırın Kardeşliği - Şefin Fırını

Fırın Kardeşliğinin yeni üyesi Şefin Fırını. Şefin Fırınını yapan Hasan bey ve fırını ile tanışmamız 23 Kasım günü fırın ile ilgili son yazımıza bıraktığı yorumla başlıyor.

Hasan bey yorumunda, "Sizin fırın yapım projenizi uzun zamandır izledim ve bir fırında ben yaptım. Kaynağım tamammen siz oldunuz. Fırınımı bitirip yaktım ve gerçekten çok güzel oldu. Size, bu bilgileri paylaştığnız için teşekkür ederim." diyordu.

Hasan beyin bıraktığı yoruma çocuklar gibi sevindik. Bizim fırının yapım aşamalarını incelemiş, tamamen kendi yorumuyla ve en önemlisi kendi elleriyle bir fırın yapmış. Daha ne isteriz. Meyvelitepe fırınının Hasan beyin de tutkusunu ateşlediğini, bir nebze de olsa yardımcı olduğunu bilmek bize mutluluk verdi.

Gerisini kendisinden dinleyelim;

Sevgili Meyvelitepe, fırınımın hikayesi çok uzun değil sadece şunu söylemeliyim. Benimkisi meraktan başlamıştı, yanlız kısa bir süre sonra bir tutkuya dönüştü. Tabi bunda sizin sitenin katkısı tartışılmaz çok büyük ama ben genelde köy hayatını sevdiğim için böyle bir işe kalkıştım. İyikide kalkışmışım gerçekten fırınımı çok seviyorum. Hatta işten eve gelir gelmez bir göz atıyorum ona.

İlk başta fırnı yapması için bir usta ile konuştum fakat adam çok uçuk bir fiyat söyledi. Söylediği fiyat 2000 ytl, ben de hemen karar verdim. Fırını kendim yapmalıydım ve işe koyuldum malzemeleri uzun süre araştırdım ve hepsini aldıktan sonra bana yaklaşık maliyeti 450 ytl ye geldi. İşçilik derseniz beya bir yoruldum açıkcası ama deydi. Gerçekten biraz zahmetli bir iş.

İlgilenen olursa benim fırına giden malzeme listesi şöyle:

- 250 adet harman tuğla,
- 55 adet ateş tuğla,
- 60 adet 13. tuğla,
- 10 torba kum,
- 5 torba çakıl,
- 3 torba çimento,
- 2 torba şamot,
- 1 torba kireç,
ve biraz demir çubuk.
Ayrıca birde kapak yaptırdım,
Tuz 2 çuval 50 kg,
ve cam kırıkları 2 kasa,

ilgilenen arkadaşlara bu malzemeler orta boy bir fırın için yeterlidir.

Yapım aşamasında pek fazla resim çekmedim. Daha doğrusu aklıma gelmedi ama beni en çok kubbeyi yaparken zorladığını söyleyebilirim. Ben birde meslek icabı fırınlarla çok haşır neşirim. Mesleğim şef aşcı ama inannın bu fırında pişen lahmacunun, pidenin, ekmeğin tadı bizim mutfakta kullandığmız fırınlarla kıyaslanamaz bile.

Fırını yapmam yaklaşık 15 gün sürdü ama sadece öğleden sonraları çalışabildim. Hava soğuk olduğundan harçların kuruması uzun sürdü ama genede herşeyine değdi. İmkanı olan herkese de bahçesine böyle bir fırın yapmasını öneririm.

Size anlatacağım ilginç bir olay, fırının altına attığım betonun yanlarındaki tuğlaları örerken, ben tuğlaları yanlış yöne örerek ilerliyomuşum. Doğru bildiğimi zannediyordum ama hakikatten yanlış ördüğümü bana hatırlatan ise eşim oldu. O çok iyi bir gözlemci olduğu için bir yerde tuğla örülürken birkere görmüş. Bana doğrusunu o gösterdi. Ben de hemen bozup yeniden ördüm ama doğrusunu isterseniz biraz utandım ama çaktırmadım. İçimden kendi kendime sordum, ya sen daha düz tuğlayı öremiyosun, o fırını nasıl yapacaksın bakalım diye. Ama azimle her aşamasını dikkatliçe araştırdım ve en sonunda birazda babamın yardımıyla bu işi becerdim.

Son olarak, fırının kapağını yaptıracaktım. Demirciye gittim, adam ufacık bir kapak için 90 ytl istedi. Kafaya koydum onu da kendim yapmalıydım ve yaptım da. Kullanmadığım bir metal boruyu keserek çerçeve yaptım. Üzerine, 5 ytl ye kalın bir saç kestirdim, 5 ytl de iki menteşe aldım. Hepsini 10 ytl ye kaynattırarak süper bir kapak yaptırdım.

Bir de memelekette iş yok diyorlar. Adam 15 dk bir iş için benden 90 ytl para istiyor. Böyle zihniyetle tabiki iş olmaz. Size saygılarımla beraber böyle bir site kurduğnuz için tekrar teşekkür ederim.

Fırınıma isim olarak, Şefin Fırını diyebilirsiniz."

Hasan bey biz teşekkür ediyoruz, bize güvendiğiniz, bu güzel deneyiminizi bizimle ve bizi izleyenlerle paylaştığınız için. Fırınınız çok güzel. İnsanın kendi elleriyle yaptığı fırında pideler, lahmacunlar, ekmeler pişirebilmesinin tadını ancak deneyenler bilir. Hele bu eller şefin elleriyse.

Komşularınızın yerinde olsam, sizin fırından duman tüter tütmez hemen size misafirliğe gelirdim. Satır arasında yazdığınız bir kaç sözcük gerçekten çok önemli. Sizinle birlikte eşiniz ve babanız da, kah sözüyle ve gönlüyle, kah eliyle katılmışlar fırının yapımına. Onlara da kocaman teşekkürler.

Güzel günlerde, mutluluk, huzur ve sağlıkla yakmanızı diliyoruz Şefin Fırınını.

Fırın Kardeşliği - Koyunağılı Köyü

Fırın Kardeşliği'ne karar vermemize neden olan Burçin'in mesajı aşağıdaki gibiydi... 

"Merhaba ben Ankara'dan Burçin. Biz de sizin gibi geçmişin hatırlattıklarını içimizde halen yaşıyoruz. Geçmişe bir özlem duyuyoruz. Ekmek ve pide kokuları bir de o ekmek üzerine sürüllmüş köy salçaları kazanlarda kaynamış tavsiye ederim onu da deneyin bence.. Abimin ismi Tahsin ve bizde abimle birlıkte bir köy fırını yapmaya karar verdık. Bir çok fırına gittik inceledık ama köyümüzde fırın kalmamıştı. Lokanta fırınlarını inceledık çalısma yapısı vb. Sonra bunlarla ilgili bir tanıdığımızın ateş tuğla fabrikasında çalışstığını öğrendik, ondan yardım almak için yanına gittik, bizi oldukça bilgilendirdi, tuğla olayını da çözmüştük ama aklımızda fırının yapımıyla ilgili birçok soru vardı. Öncelikle içine kalıp olarak ne koymalıydık, birçok kişi yorum yaptı. İşte evde aile ziyaretlerinde tek konuşulan o olmuştu, herkes bizi merakla izliyor ve yapıp yapamayacagımızı tahmin etmeye çalışıyorlardı. Bu kadar iş güç şehir hayatı ve stresi arasında etrafımızdaki insanları da fırın konusunda düşünmeye itmiş onları da eskıye dair bir şeyleri anımsamaya itmiştik etrafımızdakiler de bizi gördüğünde fırın akıllarına gelir oldu ve herkes bir şekilde bize yardımcı olmaya çalışıyordu.

Birkaç fırın ustası telefon numarası bulduk ve Türkiye'nin farklı yerlerinden, onlardan bilgi ve fiyat aldık. Yaptırmak gibi bir niyetimiz yoktu ama püf noktalarını öğrenmek istiyorduk. Aldığımız fiyatlar astronomık oldu. Biz kendimiz yapmalıydık çok büyük bir bütçe ayıramazdık.

Ve ben internetten ekmek fırını resimlerini aratıyordum düzgün bir veriye ulaşamıyordum. Bir gün sizin köy fırını yapıyoruz yazınızı görünceye kadar resimli ve anlatımlı, sizlere bu konuda bize yardımcı olduğunuzdan dolayı çok çok teşekkürlerimizi iletiyoruz. Bu şekilde bir bilgiye ulaşmamız çok zor görünüyordu. Bunları tek tek okudum ve çıktılarını aldım, sonra akşam evde abim ve babamla paylaştım, onlar da çok sevindi. Sonra tuğla almak için tuğla fabrikasına gittik Ankara dışına. Oradan yeni tuğla değil de eski çıkma tabir edılen tuğlalardan seçtik ve işimize yarayanları arabaya yükledik. Şamot aldık 2 çuval, bir de yeni, ön kenarları eğimli tuğla bunlar, ates tuğlası, oradan da harman tuğla aldık, oda cıkma, 600 tanesını 50 ytl'ye, ve köyümüze götürdük. İlk hafta sadece tuğlayı götürmüş olduk. Devamını da anlatıcam en kısa zamanda..."

Fırınımızın bir kardeşinin olduğunu öğrenmenin Meyvelitepe'de nasıl bir heyecan yarattığını tahmin edersiniz. Burçin ile yazışarak daha fazla bilgi istememiz üzerine aşağıdaki yazı geldi ve Fırın Kardeşliğinin ilk mensubu olarak yerini aldı..

"Fırınla ilgili resim ve hikayemizi yayınlamanız bizleri de çok mutlu eder. Bu nazik düşüncenizden dolayı da sevindim..

Ben de fırın yapımıyla ilgili karşılaştığımız zorlukları ve dikkat edilmesi gereken noktaları dilimin döndüğünce size aktarayım. Benı üzen şeylerden biri de fırın yapımına giderken unuttuklarımızdan en önemlisinin fotoğraf makinesi olması. Maalesef biz fotoğraf makinemizi unutmuştuk. Hepimiz çok üzüldük fakat yapabileceğimiz çokta birşey yoktu.

Biz Ankara'da ikamet etmekdeyiz, fırınımızı Eskişehir'in Mihalıççık ilçesi Koyunağılı köyüne inşaa ettik. Müstakil bahçeli, eksiği hiç bitmeyen, hiç de oturup tadını çıkaramadığımız evimizin bahçesine yapmayı düşünduk. Köyümüzün Ankara'ya uzaklıgı 130 km. Ankara'nın Beypazarı ilçesi üzerinden ulaşım sağlanabiliyor ve Beypazarı ilcesine 30 km uzaklıkda, Sarıyer baraj göleti kenarında bulunmaktadır köyümüz.

Fırının yapımını şöyle anlatmaya başlayayım. Ben sizin sayfanızı görmeden önce fırınla ilgili araştırmalar yapmaktaydım. Öncelikle fırının yerini belirledık ve altı boş olacak sekılde yaklasık 90 cm yüksekliğe kadar tuğla ördük ve üzerine beton attık. Ölçüleri de 160x160 kare bir masayı andırmaktaydı. Fırını yapacağımız zeminimiz oluşmuştu.

Sonra biz Ankara'ya geri döndük ve yaklaşık 1 ay boyunca sadece düşünduk ve araştırdık, sonra ben sizin sayfanızı keşfettim. Fırınımızın alt kısmı da oldukça benzemekteydi. Sonra çıkma ateş tuğlalarımızı (zemine döşeyeceklerimizi) ve fırının ön ağız kısmı kenarlarını yeni tuğlalardan olmak uzere 50 ytl karşılığında aldık. Yanlız aldığımız ateş tuğlaları tuğla fabrikasının eski bacasından çıkan ateş tuğlaları, oldukça yıpranmış ve üzerinde harç tabakaları olan taşlardan. Arkası açık bir araca yükledık. İki çuval şamot aldık. Diğer şamotlardan farkı, bu şamot biraz daha kalın parçalardan oluşmaktaydı. Yani içinde eski tuğla kırıkları fılanda mevcuttu. 2. el tuğla satan Ankara'nın Altındağ ilçesinde bir yol kenarında pazarlık ettık. 600 adet harman tuğlayı 60 ytl'ye aldık. Onları da yükledik. Arabanın kasası tamamen dolmuştu. Bu kadar olacağını açıkca tahmin etmemiştik. Harman tuğlalarının yarısı yetti bize fırın için, ama fazlasının zararı yok, kalanlarından bir de taş ocak yaptık. Sonra zemindeki ateş tuğlalarının altına koymak için PVC yapılan bir evden eski pencereleri aldık. Camlarını elimizden geldiği kadar kırdık. Yaklaşık 2 kasa camımız oldu. 6,5 ytl'ye bir çuvalda 50 kg. kaya tuzu aldık. Hepsini arabaya yükleyip yola koyulduk. Bir pazarımızı bu iş için ayırmıştık ben ve abim.

Abim üniversitede Endüstri Mühendisliği bölümünde öğretim üyesi, benim de emlak ve dekorasyon mimarlık bürom var. İşletme mezunuyum, eşimde mimar. Tuğla sayısı konusunda eşimden yardım aldık, fakat biz yinede fazla almamız gerektiğini düşünerek fazla aldık. İşimizin yarım kalmasına gönlümüz razı olmazdı.

Biz 19 Mayıs tatilinin gelmesini sabırsızlıkla beklemeye başladık. Babam emekli bankacı ve annem, ikiside emeklıler. Bir hafta önceden gidip hazırlık yapmaya başladılar. Ben sizin fırın yapma resimlerinizi ve yazılarınızı babama bir dosya halınde verdım. Babam da böyle bir kaynağın elinde olmasından dolayı o kadar memdundu ki anlatamam.

Biz gidene kadar babam bizim 2. el ateş tuğlalarımızı tek tek jet taşıyla temizlemiş günlerce uğraşmış. Sonra 160x160 ebatındaki masamızın üzerine harman tuğlalarını (ateş tuğlası değil) öncelikle 2 sıra halinde ortası boş kalacak ve kare şekilde ördük, ortası boş kalmıştı. Ortasına bir çuval kaya tuzu ve 2 kasa cam kırığını döktük ve harmanladık. Böylece fırınımızın zeminini izole etmiş olduk. Ateş tuğlalarını aşağıda belirttiğimiz ölçüde hazırlanan harçla ördük, yanyana dizdik. Böylece çevresindeki 2 sıra tuğla ile aynı hizaya geldi. Sonra giriş kısmının kenarlarına gelecek kısımlara birer adet harman tuğla koyduk yükselttik ve fırınımızın giriş kısmını ördük en üstteki tuğlamızı koymadan önce lama demiriyle destekledik, alttan tuğlaların dengesıni koruması ve biraz daha dayanıklılığını arttırmak için. Zemine serdiğimiz tuz ve camın sıcaktan zamanla erimesi ve harç görevini yapması tuz ve böylece ateş tuğlalarının soğumasını da engelleyecek ve fırınımız daha uzun süre sıcak kalabilecekti. Bir nedeninin de su olduğunu söylediler, tuzun fırının içinde pişenlere biraz daha lezzet ve koku kattığıdır. Birinci günü bu şekilde bitirdik.

2. gün kahvaltıdan sonra, bu oluşumun etrafına harman tuğlası örmeye başladık, yuvarlak bir kalıp oluşturacak şekilde yani fırınımızın kalıbını da hazırlamış oluyoruz. Burada dıkkat edılmesı gereken ölçü oldu.

3 ölçü kum

1 ölçü çimento

1 ölçü kireç

1 ölçü şamot

bu ölçü her zaman kullanılacak dikkat edilmesi gereken en hassas nokta:

Fırındaki kubbe kısmı tamamen harman tuğla ile örülmüştür. Tuğlalar fırın merkezine uzunlamasına döşenmiştir. Böylece kubbe duvar kalınlığı 20 cm. olmuştur. Çevresi 1.60x1.60 olmasına rağmen duvar kalınlığı fırın içinin genişliği 120 cm çapında bir daire olmuştur. Bizce ideal bir ölçüdür. Daha büyük yapıldığında ısıtma sıkıntısı yaşanabilir.

2. gun:

Artık harman tuğlayla örmeye başladık. Tuğlayı yine bahsettiğim gibi diklemesine örüyoruz. Resimlerı olmadığı için anlatmakta güçlük çekiyorum şöyle yani, tuğlaların küçük kenarı fırınımızın içine bakacak şekilde, kalın bir duvar oluşturabileceğimiz şekilde örmeye devam ediyoruz. Burada da püf noktası harç karışımımızdaki oran ve 2 sıra örüyoruz, yavaşça tepeden kum döküyoruz, 2 sıra örüp bekliyoruz, tepeden biraz ince kum sonra tekrar devam. Kumu yavaş yavaş dökün lütfen, harç tam kurumamış olduğundan sıkıntı yaşayabilırsiniz

Sabır gerektıren bir iş olduğunu söylemeliyim. Bitmeyecekmiş gibi geliyor. Bu arada tuğlayı örme işini eniştem yaptı. Kendisi mali müşavirdir ama tuğla konusunda da kendisine son derece güveniriz. İki sefer fırının üstünden düştü dıkkat etmeniz gerek fırının üstünde öreceğinizden dolayı.

Giriş kısmına plastık boya kovalarından bir tane koyduk, diğer kısımlara da bildiğiniz gibi kum dolduruyorduk, kumun az gitmesi için içine bir adet karton kutu yerleştirdik bu kum işinin sıkıntısını azalttı. Akşama kadar örme işimiz bitti. Fırının bir kenarında hava alması amaçlı bir tuğla kadar boşluk bıraktık. Giriş kısmının üstüne de 3 adet baca tuğlasından baca yaptık. Fırınımızın örme işi bitmişti ve kurumaya bıraktık. Baca yerinin özelliği, fırının içinde olmamasıdır. Fırının girişinin de önündedir hemen. Fırın içinden çıkan duman bacaya yönelmektedir. 2 hafta sonra gidip kovayı cıkardık, içindeki kumu boşalttık, fırınımız çökmemişti. Dışını harç hazırlayıp sıvadık 2 kat.

Bir kaç gün sonra içinde ilk gun sadece kağıt yaktık,

2. gün çalı çırpı,

3. gün ince odun,

amacımız fırını yavaş yavaş ısıtmak, tuz ve camı eritmek

4. gün kalın odun

5. gün ne bulduysak yaktık çok güçlü şekilde.

Fırınımız kullanılmaya hazırdı artık.

Dilimin döndüğünce anlatmaya çalıştım. Sizlere de çok teşekkür ediyorum tekrar tekrar. Çok yardımcı oldunuz. Sızleri de bekleriz yolunuz düşerse, birlıkte yakarız fırınımızı, pideler ekmekler güveçler yemekler yapar, afiyetle yeriz.

Size ve ailenize de esenlıkler, sağlık ve mutluluklar diliyorum. Bu yazdıklarımız anlattıklarımızın bizim düşünce tarzımızdaki insanlara kaynak olması temennisiyle.

fırının bize ortalama maliyeti

ateş tuğla + giriş tuğlası + şamot 50 ytl

harman tuğla 600 adet 60 ytl

cam kırığı ücretsiz

çimento 40 ytl

kum ücretsiz

kireç 10 ytl

Mazot parası 90ytl

--------------------------------------------

250 ytl

alt kısmındakı beton ve tuğlalara edilen masrafla birlıkte yaklaşık toplam 400 ytl gibi bir rakam maliyeti olmuştur.

görüşmek üzere..."

 

 

Burçin'e, ağabeyine, eşine, fırın uğruna iki kez fırının üstünden düşen mali müşavir eniştesine, ateş tuğlalarını teker teker temizleyen babasına ve elbette bu hikayede görünmeyen kahraman olarak rol oynadığını sandığımız annesine çok teşekkür ederiz bizimle paylaştıkları ve okuyanlarla paylaşmayı kabul ettikleri için.

Fırını yaparken duydukları heyecan ve mutluluğa her daim sahip olmalarını diliyoruz.

Varsa sorularınızı ve yorumlarınızı buradan Burçin'e sorabilirsiniz. Eminim seve seve yanıtlayacaktır..